سمیت تدخینی و خواص ضد تغذیه ای اسانس رزماری روی شپشه آرد، Tribolium confusum

شپشه آرد (Tribolium confusum du Val) یکی از مهم ­ترین سخت ­بالپوشان آفات محصولات انباری به ­خصوص دانه­ های غلات و آرد است. استفاده مکرر از آفت­ کش ­های شیمیایی در مدیریت حشرات آفت آثار ثانویه بی شماری مانند آلودگی محیط زیست، تهدید سلامتی انسان و موجودات غیرهدف و توسعه مقاومت آفات را در پی داشته است. در پژوهش حاضر، سمیت تدخینی و تاثیر ضد تغذیه ­ای اسانس رزماری روی حشرات کامل شپشه آرد بررسی شد. به­ دلیل ارتباط اجزای شیمیایی اسانس­ های گیاهی با خواص زیستی آن­ها، ترکیبات اسانس رزماری با استفاده از گاز کروماتوگرافی-طیف­ سنج جرمی بررسی شد. اسانس رزماری سرشار از ترکیبات ترپنی شامل مونوترپن ­های هیدروکربنه (۷۲/۲۸ درصد)، مونوترپنوئیدها (۰۳/۵۷ درصد)، سسکوئی­ترپن­ های هیدروکربنه (۰۹/۳ درصد) و سسکوئی­ترپنوئیدها (۲۵/۳ درصد) بود. غلظت ۵/۷۳ میکرولیتر بر لیتر هوا از اسانس موجب تلفات ۰/۹۰ درصدی آفت بعد از ۲۴ ساعت شد که طی ۴۸ ساعت تا ۱۰۰ درصد نیز افزایش پیدا کرد. استفاده از مقادیر LC۴۰ و LC۵۰ ۲۴ ساعته اسانس رزماری (به ­ترتیب برابر با ۷/۲۶ و ۵/۳۵ میکرولیتر بر لیتر هوا) باعث کاهش شاخص ­های تغذیه­ ای آفت شامل شاخص مصرف، نرخ مصرف نسبی و نرخ رشد نسبی بعد از ۵ و ۱۰ روز شد. همچنین، شاخص بازدارندگی تغذیه ­ای مقادیر بیان­ شده به­ ترتیب ۷/۴۰ و ۹/۴۵ درصد بعد از پنج روز و ۴/۵۳ و ۵/۵۹ درصد بعد از ۱۰ روز برآورد شد. بنابراین، اسانس رزماری می ­تواند به ­عنوان یکی از عوامل در دسترس و کارآمد در مدیریت شپشه آرد برای انجام پژوهش ­های تکمیلی معرفی شود.

کلیدواژه ها:

اسانس رزماری ، ترکیبات ترپنی ، سمیت ، شپشه آرد ، فعالیت ضد تغذیه ای