بررسی و دسته بندی معنایی اجزای کلام زبان فارسی برپایه نظریه لیبر

لیبر برای دسته­بندی عناصر واژی هفت ذره معنایی («ماده»، «پویا»، «وجرا» (وضع/ جایگاه رویدادی استنباطی)، «مکان»، «مقید»، «ساختمند» و «درجه پذیر») و یک اصل به نام اصل هم نمایگی ارائه کرده­است. در این نظریه هر عنصر واژی یک اسکلت معنایی (مرکب از یک/ چند مولفه معنایی و یک/ چند موضوع) و یک بدنه معنایی (مجموعه اطلاعات گویشور درباره  آن عنصر واژی) دارد. اصل هم نمایگی موضوع­های عناصر را به هم گره­ می­زند و عنصری مرکب یا اشتقاق به ­دست ­می­دهد. هدف این پژوهش بررسی و دسته­بندی اجزای کلام زبان فارسی برپایه نظریه معنایی لیبر است. این پژوهش به پیروی از  لیبر برپایه مولفه­های «ماده» و «پویا» مقوله معنایی ماده/ شیء/ جوهر در زبان فارسی را به چهار گروه و برپایه مولفه­های «پویا»، «وجرا» و «مکان» مقوله معنایی موقعیت را به شش گروه و برپایه مولفه­های «وجرا» و «مکان» مقوله معنایی روابط را به چهار گروه دسته­بندی ­می­کند. نتایج پژوهش نشان­می­دهد که در زبان فارسی نیز مقولات نحوی متفاوت، برای نمونه، فعل و حرف اضافه یا اسم و فعل دارای مولفه­های معنایی مشترک هستند و دسته­بندی معنایی نظریه لیبر را تایید­ می کنند.

کلیدواژه ها:

اجزای کلام ، اسکلت معنایی ، بدنه معنایی ، مولفه معنایی ، مقوله معنایی