مطالعه بیوانفورماتیکی نمونه های انگل پلاسمودیوم در جنوب ایران

مقدمه: مالاریا خطرناک ترین بیماری تک یاخته ای جهان است که گسترش آن بشدت وابسته به تغییرات آب و هوایی است. در سال ۲۰۲۰، ۲۴۱ میلیون مورد مالاریا و ۶۲۷۰۰۰ مورد مرگ و میر ناشی از این بیماری در سراسر جهان گزارش شده است. در ایران مدت هاست که تعداد گزارشات ابتلا به مالاریا رو به کاهش است بطوریکه در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ هیچ موردی در ایران گزارش نشده است. اما به طور ناگهانی از سال ۲۰۲۰ این بیماری مجدد در ایران شیوع پیدا کرده است و طبق آمار گزارش شده از سوی مسئولان بهداشتی استان سیستان و بلوچستان، تعداد موارد مثبت ابتلا به مالاریا در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۰ برابر بیشتر از سال ۲۰۲۱ شده است. لذا جهت بررسی دلایل شیوع این بیماری و بررسی راه های کنترل آن، شناسایی گونه های انگل ضروری است. دراین مطالعه سعی شده است که با روشهای آنالیز بیوانفورماتیک و بررسی فو اصل مولکولی گونه های ناشناس جنوب ایران با سایر نمونه های جهان، تایید هویت گونه ها انجام شود تا بتوان جهت کنترل این بیماری بصورت هدفمند اقدام نمود.روش کار: در ابتدا بر اساس اطلاعات پایگاه داده های اولیه ژن Cytb به عنوان مبنای شناسایی گونه ها انتخاب شد. سپس بر اساس توالی های ثبت شده این ژن در پایگاه داده ها مشخص شد که تا کنون در ایران ۱۹ مورد توالی Cytb در خصوص انگل پلاسمودیوم ثبت شده است که در مطالعات مربوط، به مناطق هرمزگان، سیستان و بلوچستان، خوزستان، بوشهر، کرمان و خراسان جنوبی شناسایی گونه صورت نگرفته است. برای تعیین هویت این نمونه ها، توالی آنها را با توالی هایی که از سراسر جهان برای ژن Cytb در پایگاه داده ها ثبت شده بود تلفیق شد. سپس با استفاده از نرم افزاز MegaX فواصل مولکولی بررسی شد و درخت فیلوژنتیک برای نمونه ها رسم گردید.نتایج: نتایج مقایسه نمونه های شناسایی نشده ایران با سایر نمونه های جهان نشان داد که این گونه ها کمترین فاصله مولکولی را با گونه های P. vaughani جهان خصوصا نمونه های اروپایی-آفریقایی دارند .بحث: اگرچه که کشورهای همسایه شرقی ایران مانند افغانستان و پاکستان درگیر بیماری مالاریا هستند و برنامه کنترل مالاریا در آنها اجرا نشده است و همیشه احتمال شیوع مالاریا از این مناطق به ایران وجود داشته است ولی نتایج این تحقیق نشان میدهد که گسترش این بیماری از مناطق ارپایی-افریقایی به ایران صورت گرفته است و در نتیجه توصیه میشود برنامهریزی مناسب برای پیشگیری از شیوع این بیماری از مناطق جنوب غربی و غرب ایران در اولویت برنامهریزیهای بهداشتی قرار گیرد.