نام «محمد» پیش از پیامبر(ص): بازبینی انتقادی شواهد و رهیافتی تازه

ریشه شناسی نام محمد همواره دشواره ای برای پژوهشگران تاریخ اسلام بوده و در این باره پرسش های زیر مطرح بوده است: آیا نام محمد برگرفته از نام یا اصطلاحی غیرعربی بوده است و آیا پیش از برآمدن اسلام، محمد نامی عادی همچون دیگر نام های عربی بوده یا دلالت های ویژه ی اعتقادی و حتی پیامبرانه داشته است؟ مطالعات زبانی شناختی و بینامتنی و نیز یافته-های باستان شناسی برخی پاسخ ها در این زمینه پیش می نهند. در سنت اسلامی از دوره های کهن نام محمد با اصطلاح پاراکلیت(فارقلیط عربی) در انجیل یوحنا پیوند خورده؛ اما این که این گزارش ها به راستی ریشه شناسی درستی درباره ی نام محمد به دست می دهند، محل تردید بوده است. بنا بر منابع اسلامی، عربان پیش از اسلام گمان می کردند که در آینده پیامبری به نام محمد خواهد آمد. این گزارش ها که اعتبار آنها محل چون و چراست، از چند نفر به نام محمد در روزگار پیشااسلامی نام می برند. در مقاله ی حاضر به بررسی انتقادی گزارش های تاریخی درباره ی این محمدها می پردازیم تا از رهگذر آن دریابیم که پیش از ظهور اسلام نام محمد چه دلالت هایی داشته است. چنان که نشان خواهیم داد، اگر چه دست کاری های قابل توجه در این گزارش ها قابل تشخیص است، ولی به نظر می رسد نام محمد دارای برخی دلالت های اعتقادی بوده است.

کلیدواژه ها:

محمد ، پاراکلیت ، منحمنا ، محمد بن خزاعی ، محمد بن سفیان