بررسی تحلیلی - تطبیقی سفالینه های سلجوقی و پنج گنج نظامی

با روی کار آمدن حکومت مسلمانان در ایران بابی نو در هنر سفالگری پدید آمد و هنر-صنعت سفالگری اسلامی به نمونه ای شاخص در هنر ایران مبدل گردید. با شروع حکومت سلجوقیان به عنوان حکومتی مقتدر،که در تلاش برای حمایت و ترویج هنر،علوم (به طور خاص نجوم) وادبیات بوده در زمینه سفال نیز انقلابی شگرف رخ می دهد؛و انواع سفال های لعابی همچون زرین فام و مینایی متداول می گردند. پیوند میان سه حوزه علم ،ادب وهنر در سفال های این دوره تجلی می یابد و هنرمندان سفالگر این سه حوزه را در نگاره های به کار می برند.یکی از شاخص ترین چهره های ادبیات این دوره نظامی است .انسان و جایگاه انسانی در کنار طبیعت در داستان های وی بسیار شاخص است .این رویکرد انسان گرایی و طبیعت گرایی در بینش وی جایگاهی رفیع داشته است .انسان و وجود آن به صورت تکامل یافته از دو جنس مذکر و مونث در هماهنگی با طبیعت از گفتار،دیدگاه و افکار نظامی در سفالینه های رایج و شاخص دوره سلجوقی به کار می رود.نظامی انسان کامل را در تعامل با افلاک آسمانی ، سیارات و عناصر طبیعت دانسته و راه حصول به عالم والا را تدبر در این موارد می داند: توجه به ظرافت های آفرینش در طبیعت به عنوان عالمی کبیر،تامل در افلاک و ستارگان وکشف نظم افلاک متاثر از نظام خداوندی و در نهایت ذات انسانی و انسان شناسی به عنوان مقدمه ای در شناخت صفات الهی .متن پیش رو سعی بر این دارد تا به نمودآثارو تفکرات نظامی درنگاره های ،سفال های متداول دوره سلجوقی بپردازد.

کلیدواژه ها:

سفال سلجوقی ، نظامی گنجوی ، نقوش انسانی ، نقوش سفال سلجوقی