تحلیل مفاهیم پایداری در معماری سنتی اقلیم گرم و خشک ایران

معماری سنتی اقلیم گرم و خشک ایران طی قرون متمادی با بهره گیری از مولفه هایی کلیدی شامل مدیریت غیر فعال، انرژی، انتخاب مصالح بومی با ظرفیت حرارتی بالا، سازمان فضایی سلسله مراتب مند، مصرف چرخه ای منابع و به کارگیری عناصر کالبدی مانند بادگیر و حیاط مرکزی سامانه ای یکپارچه برای تامین آسایش حرارتی و کاهش مصرف انرژی پدید آورده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی ادبیات نظری این مولفه ها را استخراج و در سه لایه محیطی، فناوری، مصالح، چرخه منابع و فضا اجتماع طبقه بندی کرده است. در ادامه تحلیل تطبیقی با استانداردهای مدرن پایدار (نظیر Passive House و LEED) نشان داد که هرچند فناوری های پیشرفته کنترل دقیق تر شرایط محیطی را ممکن می سازند اما فقدان پیوند با دانش بومی و خودکفایی، کارکرد بلندمدت پایداری را تضعیف می کند. بر پایه این تحلیل چارچوب مفهومی سه لایه ای پیشنهاد و مولفه های هر لایه برای تلفیق راهکارهای غیر فعال سنتی و فناوری های نوین تبیین شده است. این چارچوب با تعریف شاخص های چند معیاره و استفاده از شبیه سازی اقلیمی و آزمون های میدانی قابلیت بهینه سازی مستمر دارد. نتایج پژوهش می تواند راهنمایی برای طراحی پروژه های معاصر پایدار در اقلیم گرم و خشک ایران باشد.

کلیدواژه ها:

معماری پایدار ، معماری سنتی اقلیم گرم و خشک ، طراحی غیر فعال ، معماری اقلیمی