نظام مندی دیدگاه سعیدالدین فرغانی در تبیین قاعده عرفانی «اجمال و تفصیل» مطالعه موردی: تبیین مراتب نظام هستی

سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 36

فایل این مقاله در 27 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JRMT-56-2_007

تاریخ نمایه سازی: 26 فروردین 1403

چکیده مقاله:

مساله اصلی پژوهش حاضر بر مبنای تحلیل قاعده «اجمال و تفصیل» و کاربست آن در تبیین مراتب نظام هستی از منظر سعیدالدین فرغانی شکل گرفته است و پاسخ به جوانب مساله فوق را به روش تحلیلی اسنادی دنبال کرده است. «اجمال و تفصیل» یا «جمع و فرق» از مبانی کلیدی و تاثیرگذار در عرفان نظری است. به باور اهل معرفت، موجودات در مراتب بالاتر هستی، معمولا دارای گونه ای از کلیت و شمول وجودی هستند که با حفظ وحدت و اجمال خود، وجود جمعی کثرات مادون خود هم هستند. با اینکه کثرات مادون در آن موطن عالی مجال ظهور ندارند، اما تنزل آن حقیقت اجمالی، تفصیل حقایق مندرج در آن را به همراه خواهد داشت. فرغانی مبتکر این قاعده عرفانی نیست، اما توانست آن را در نظام عرفان نظری، به خوبی پردازش کند. رد پای این قاعده کلی را در جای جای هستی شناسی فرغانی می توان یافت، به گونه ای که او در ارائه یک تحلیل نظام مند و سازوار درباره چگونگی و چرایی تنزل تجلی وجود در مراتب هستی، از این قاعده بیشترین بهره را برده است. وی بر پایه این قاعده توضیح می دهد که چگونه تجلی حق تعالی، ابتدا در تعین اول، مجمل بود و سپس در تعین ثانی مفصل شد و این تفصیل تعین ثانی، در قلم اعلی مجمل شد و این اجمال قلم، در لوح تفصیل یافت و این سلسله به همین ترتیب در مجرای عرش و کرسی و عنصر اعظم و ارکان اربعه و افلاک و موالید ثلاث و آدم و خلفای او و پیامبر اکرم (ص) و خلفای ایشان به سیر خود ادامه داد و در نهایت به نقطه پایانی عمر دنیا و مبدا قیامت منتهی می شود. فرضیه این تحقیق آن است که فرغانی یکی از بهترین تبیین های قاعده «اجمال و تفصیل» را ارائه داده و از این قاعده به گونه ای کاملا کاربردی در تحلیل مراتب نظام هستی بهره برده است.

نویسندگان

محمد میری

استادیار، گروه اخلاق و معارف اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران. ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن مجید (۱۳۶۹). ترجمه جلال الدین فارسی. تهران: انجام کتاب ...
  • ابن ترکه، صائن الدین علی (۱۳۶۰). تمهید القواعد. تهران: انتشارات ...
  • ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد (۲۰۰۳). مقدمه ابن خلدون. بیروت: ...
  • ابن عربی، محیی الدین (۱۳۳۶ق). عقله المستوفز. لیدن: مطبعه بریل. ...
  • (۱۴۲۱ق). مجموعه رسائل ابن عربی.۳ جلد. بیروت: دار المحجه البیضاء ...
  • آملی، محمد تقی (بی تا). درر الفوائد مع مقدمه تبحث ...
  • الهی اردبیلی، حسین بن عبدالحق (۱۳۷۶). شرح گلشن راز (اردبیلی). ...
  • جامی، عبدالرحمن (۱۳۷۵). نفحات الانس. با تحقیق محمود عابدی. تهران: ...
  • (۱۳۷۰). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص. تهران: سازمان چاپ ...
  • جرجانی، علی بن محمد (۱۳۷۰). التعریفات. تهران: ناصر خسرو ...
  • جندی، مویدالدین (۱۴۲۳ق). شرح فصوص الحکم (الجندی). قم: بوستان کتاب ...
  • حسن زاده آملی، حسن (۱۳۸۵). دروس معرفت نفس. قم: الف ...
  • (۱۳۶۵). هزار و یک نکته. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء ...
  • سبزواری، ملاهادی (۱۳۶۹-۱۳۷۹). شرح المنظومه. تهران: نشر ناب ...
  • فرغانی، سعیدالدین (۱۳۷۹). مشارق الدراری: شرح تائیه ابن فارض. قم: ...
  • (۱۴۲۸ق). منتهی المدارک فی شرح تائیه ابن فارض. بیروت: دار ...
  • فناری، شمس الدین محمد حمزه (۱۳۷۴). مصباح الانس بین المعقول ...
  • قونوی، صدرالدین (۱۳۸۱). اعجاز البیان فی تفسیر ام القرآن. قم: ...
  • (۱۳۷۱). النصوص. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ...
  • (۱۳۸۷). مرآه العارفین و مظهر الکاملین فی ملتمس زبده العارفین. ...
  • قیصری، داود (۱۳۸۱). رسائل قیصری. تهران: موسسه پژوهشی حکمت و ...
  • (۱۴۲۵ق). شرح القیصری علی تائیه ابن الفارض. بیروت: دار الکتب ...
  • کاشانی، عبدالرزاق (۱۴۲۶ق). لطائف الاعلام فی اشارات اهل الالهام. قاهره: ...
  • ملاصدرا، محمدبن ابراهیم (۱۳۷۵). اتحاد العاقل و المعقول (مجموعه رسائل ...
  • (۱۹۸۱م). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. بیروت: داراحیاء التراث. ...
  • (۱۳۷۵). الفوائد (مجموعه رسائل فلسفی صدر المتالهین). تهران: حکمت. ...
  • (۱۳۷۲). تفسیر القرآن الکریم. تصحیح: محمد خواجوی. قم: بیدار. ...
  • (۱۳۶۶). شرح اصول الکافی. تصحیح محمد خواجوی. تهران: انتشارات وزارت ...
  • نوری، ملا علی بن جمشید (۱۳۷۲). التعلیقات علی تفسیر القرآن ...
  • (۱۳۶۳). التعلیقات علی مفاتیح الغیب. تهران: موسسه تحقیقات فرهنگی. (ملاحظات: ...
  • نمایش کامل مراجع