نقدی بر دیدگاه جایگزینی تقوا بجای اخلاق در هندسه معارف دین

رابطه اخلاق با دین از دیرباز موضوع مباحثات فلسفی و الهیاتی بوده است. در سال های اخیر، این ایده که ناسازگاری اخلاق با دین واقعیت دارد، به اشکال مختلفی مطرح شده و طرفدارانی پیدا کرده است. در این میان عده ای دین را به نفع اخلاق تخطئه می کنند و عده ای دیگر، اخلاق را از اعتبار ساقط کرده و جانب دین را تقویت می کنند. در این نوشتار دیدگاه یکی از طرفداران رویکرد اخیر که در رسانه ملی انعکاس یافته، مورد تحلیل و نقد قرار گرفته است. ایده اصلی، جایگزینی تقوا بجای اخلاق است. پس از بررسی ابعاد مختلف این ایده، برخی از مهم ترین کاستی های آن مورد اشاره واقع شده است. این کاستی ها بدین قرار هستند: ابتنای ایده بر درکی نابسنده از اخلاق، بی توجهی به مضامین قرآن و روایات شیعی ناظر به جایگاه ویژه اخلاق در دین، بی توجهی به لوازم منطقی بی اعتبار کردن اخلاق فطری و پیشادینی. جمع بندی نوشتار حاضر این است که تاکید بر ناسازگاری اخلاق و دین و پیشنهاد جایگزینی تقوا بجای اخلاق، نه تنها از منظر دینی قابل دفاع نیست، بلکه در نهایت به نفع دینداری جوانان نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

اخلاق دینی ، تقوا ، رابطه اخلاق و دین ، الهیات اخلاق ، نظریه امر الهی