تحلیل تشبیه در مثنوی هشت بهشت امیرخسرو دهلوی
محل انتشار: پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت، دوره: 12، شماره: 4
سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 66
نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JLCR-12-4_002
تاریخ نمایه سازی: 28 اسفند 1402
چکیده مقاله:
هشت بهشت یکی از مثنوی های پنجگانه امیرخسرو دهلوی است که در جواب هفت پیکر نظامی سروده شده است. تشبیه نقش مهمی در تصویر سازی و آفرینش ادبی دارد. بحث در مورد تشبیه به شناخت بیشتر امیرخسرو کمک می کند. در این پژوهش، تشبیه در هشت بهشت از همه جهات مورد بررسی قرار گرفته است و در پایان هر مبحث، آمار کمی آن نیز ارائه شده است. هدف پژوهش این است که نشان دهیم امیرخسرو دهلوی چگونه از تشبیه در هشت بهشت استفاده کرده است و انواع تشبیه را در این کتاب به کار برده است و به چه میزان موفق بوده است. این جستار نشان می دهد که امیرخسرو دهلوی در بحث مشبه از موضوعاتی مانند انسان و متعلقات آن از قبیل اجزای بدن و مصنوعات انسانی، مکان ها بیشتر بهره برده است. از عناصری مانند طبیعت، اجرام آسمانی، اشیا و مفاهیم انتزاعی به عنوان مشبه به استفاده کرده است. نتایج حاصل از بررسی ساختار تشبیه نشان می دهد که دهلوی از تشبیهات مرسل، مجمل، حسی به حسی و مفرد به مفرد نسبت به سایر حالت ها بیشتر استفاده برده است. وجه شبه هم مورد بررسی قرار گرفت که مشخص شد، مهم ترین موضوعات و صفاتی که به عنوان وجه شبه مد نظر شاعر بوده است، شامل: سرعت، رنگ، زیبایی و شکل ظاهری هستند. در ادامه بحث تحقیقی و غیرتمثیلی بودن وجه شبه ها را نیز بررسی کرده ایم که نشان می دهد، تشبیهات بیشتر از نوع تحقیقی هستند. تشبیهات تمثیلی هم کاربرد کمی دارند و اغلب غیر تمثیلی هستند. در پایان به بحث آمیختگی تشبیه با برخی دیگر از صورخیال پرداختیم. در این مثنوی تشبیه با صوری همانند استعاره، کنایه، تلمیح و اسطوره و سپس به زاویه تشبیه و تشبیهات تازه این مثنوی هم اشاره شده است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
حبیب روحی کیکانلو
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه مازندران بابلسر ایران
حسین حسن پور آلاشتی
گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی دانشگاه مازندران بابلسر ایران
احمد غنی پور ملکشاه
گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی دانشگاه مازندران بابلسر ایران