کاربست ساختارهای استعاری مفهوم «عشق» در نهج البلاغه بر مبنای نظریه لیکاف و جانسون

سال انتشار: 1402
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 130

فایل این مقاله در 31 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IERF-6-3_003

تاریخ نمایه سازی: 8 اسفند 1402

چکیده مقاله:

از دیدگاه زبان شناسی شناختی، استعاره نه یک فرایند زبانی صرف، بلکه با اندیشه و تفکر انسان در پیوند است و از رهگذر آن می توان با شیوه اندیشه صاحب سخن آشنا شد. مهمترین کارکرد شناختی استعاره، فراهم ساختن درک یک مفهوم انتزاعی از طریق مفهومی ملموس تر است؛ از این رو در تبیین مفاهیم عرفانی نقش بسزایی دارد. یکی از موضوعات مهم و اساسی در متون دینی مفهوم «عشق» است که به دلیل انتزاعی بودن در بیشتر مواقع در چارچوب استعاره های مفهومی بیان شده است. حضرت علی (ع) نیز در نهج البلاغه از این هنرسازه به عنوان ابزاری برای درک مفاهیم انتزاعی استفاده کرده اند؛ به همین دلیل پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی آن دسته از عبارات استعاری را که دربردارنده مفهوم «عشق» هستند از خطبه های نهج البلاغه استخراج و بر اساس نظریه استعاره شناختی مورد تحلیل و بررسی قرار داده است. استعاره مفهومی از جهات گوناگون دسته بندی شده اند که در دسته اول، استعاره ها از نظر نقش، به ساختاری، هستی شناختی و جهتی و در دسته دوم، از نظر ماهیت به استعاره های گزاره ای، تصویری – طرح واره ای و تصویری مورد بررسی قرار می گیرد. بنابر این بررسی، نتایج تحقیق حاکی از آن است که امام علی(ع) مفهوم انتزاعی «عشق» را در قالب استعاره های شناختی، طرح واره ها و حوزه های مقصد عینی و ملموس برای مخاطب قابل درک ساخته است. در استعاره های ساختاری با استفاده از حوزه های مبدا «حجاب»، «بیماری»، «کالا» و «شیء» مفهوم عشق را برای مخاطب ترسیم کرده است. استعاره های هستی شناختی در تبیین مفهوم «عشق» و جملات دال بر آن تاثیر بسزایی دارد؛ ایشان با شئ انگاری مفاهیم انتزاعی، سعی در تثبیت معنای آن در ذهن مخاطب دارد، گاه از  توصیف بهره می گیرد و گاه به جان پنداری روی می آورد. وی در مفهوم سازی «عشق» از طرح واره حجمی استفاده نموده و محبت الهی نهادینه شده در وجود فرشتگان را به عنوان مظروف جام عشق معرفی کرده و در جایی دیگر مفهوم «هدایت» را همانند مکانی تصور نموده که دروازه های آن برای ورود عاشقان باز است و افراد باید از این فرصت استفاده کنند و قبل از بسته شدن درگاه، وارد فضای رحمت الهی شوند و در مسیر هدایت قرار گیرند. امام (ع) در طرح واره حرکتی، با استفاده از حرکت که از رفتارهای عینی و اجتناب ناپذیر هر شخص برای انجام امور روزانه است، به تبیین مفهوم «عشق» می پردازد؛ بدین ترتیب که با تصویرسازی «خداوند» در قالب مکان، عاشقان وصال حق را از طریق جهاد و مبارزه که وسیله ای برای رسیدن به معبود واقعی است، تشویق به گام برداشتن و حرکت در مسیر رستگاری می کند.

نویسندگان

مرضیه سادات کدخدایی

PhD student, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran

علی نجفی ایوکی

Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran

امیر حسین رسول نیا

Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran

امیرحسین مدنی

Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Ibn Manzoor, (۱۹۸۸), Lesan Al-Arab, explanation: Ali Shiri, Al-Tabbah al-Awli, ...
  • Dashti, Mohammad, (۲۰۰۰), Translation of Nahj al-Balaghe, ۱th edition, Qom: ...
  • Safavi, K., (۲۰۱۲), "A discussion about image designs from the ...
  • Safavi, K., (۲۰۰۴), Descriptive Culture of Semantics, ۱th edition, Tehran: ...
  • Fatuhi, M., (۲۰۱۲), Stylistics, theories, approaches and methods, ۲th edition, ...
  • Likaff, G., Mark Johnson, (۲۰۱۶), Metaphors that we believe, translated ...
  • Maidani N., (۱۹۸۶), Proverbs, research: Mohammad Abolfazl Ebrahim, Beirut: Dar ...
  • Hoshangi, H., Mahmoud Seifi (۲۰۰۸) "Conceptual metaphors in the Qur'an ...
  • Johnson, M., (۱۹۸۷), The Bady in the Mind, Chicago: university ...
  • Saeed, j., (۱۹۹۷), Semantic, Oxford: blackewll. [In English ...
  • نمایش کامل مراجع