بررسی زیبایی شناسی و مفهومی کتیبه های ظروف برنجی عصر صفوی (موزه ویکتوریا و آلبرت لندن)

آثار هنر سنتی در سده های مختلف تاریخ ایران، بالاخص پس از ظهور اسلام، به نحو قابل توجهی دیدگاه های آئینی-مذهبی هنرمندان خود را منعکس کرده اند. این امر در هنر فلزکاری، که در دوران صفویه به اوج شکوفایی خود رسیده بود نیز کاملا مشهود است. استفاده از کتیبه های خط نگاره تزئینی که بعد از اسلام (با تاکید این آئین بر خواندن و نوشتن)، در اغلب هنرها کاربرد فراوان یافته بود، در فلزکاری عصر صفویه نیز، نه صرفا به جهت تزئین، بلکه به منظور بیان دو اندیشه مهم (هویت ملی) و (مذهب تشیع) نقش شده است. فلزکاری این زمان، بر پایه سنت های قدیم این هنر، و مهارت فلزکاران این دوره شکل گرفته و با توجه به دیدگاه مذهب تشیع در میان حاکمان و جامعه آن روز، معمولا اسماء مبارک حق تعالی، آیات و سوره های قرآن، نام مبارک ائمه معصومین به ویژه حضرت علی (ع)، صلوات کبیره بر چهارده معصوم (ع)، در مجاورت نام های سفارش دهنده آثار، نام سازنده اثر، نام کاتب و خطاط، تاریخ ساخت اثر، اشعار فارسی و عربی، و... بر ظروف درج شده است و این نکته قابل توجه است که همواره محتوای خط نگاره کتیبه اثر با  کارکرد آن ظرف ارتباط تنگاتنگی داشته است. در این پژوهش، خط نگاره کتیبه های ۸ ظرف برنجی با کاربردهای متفاوت، موجود در موزه ویکتوریا و آلبرت (لندن) مورد بررسی زیبایی شناسانه قرار گرفته است. علت این انتخاب شناسایی عناصر تزئینی و مفاهیم عبارات این کتیبه ها و تاثیرپذیری آن ها از دیدگاه های مذهبی دوره صفوی می باشد.اهداف پژوهش:بررسی خط نگاره های کتیبه های ظروف برنجی صفوی درموزه ویکتوریا و آلبرت (لندن) و نحوه به کارگیری خط، با توجه به کاربرد اصول زیباشناسی از سوی هنرمندان دوره صفویه.شناخت شاخصه های تزئینی و مفهومی عبارات درج شده در کتیبه های این ظروف برنجی، و نوع تاثیر گذاری دیدگاه های مذهبی عصر صفوی، بر محتوا و مضامین آن ها.سوالات پژوهش:شاخصه های زیبایی شناسی تزئینی، فرمی و مضامین خط نگاره های ظروف فلز کاری صفوی کدام است؟کتیبه های ظروف برنجی صفویه در موزه ویکتوریا و آلبرت (لندن) هر یک شامل چه مضامین و محتوایی هستند و آیا ارتباطی میان کارکرد اشیاء و محتوای کتیبه ها وجود دارد؟

کلیدواژه ها:

زیبایی شناسی ، خط نگاره ، کتیبه ، ظروف برنجی ، دوره صفوی