ارزیابی روش آبیاری سطحی با کاربرد لوله های دریچه دار و پیشنهادی برای بازنگری

روش های آبیاری سطحی به دلیل سرمایه گذاری اولیه ی اندک ، هزینه ی تعمیر و نگهداری پایین و نیاز به کارمایه ی کمتر نسبت به روش های آبیاری تحت فشار ، یکی از متداول ترین روش های آبیاری در دنیا بشمار می رود . پیشرفت های اخیر در زمینه ی علوم و فناوری روش های آبیاری سطحی به گونه ی شایان توجهی برتری سامانه های تحت فشار را از نظر بازدهی کاهش داده، و یا در برخی موارد این برتری را از بین برده است . لوله های دریچه دار (هیدروفلوم) از جمله موردهایی است که در آبیاری سطحی باعث حذف برخی نقاط ضعف این روش درون مزارع شده است . در این روش ، لوله های پلی اتیلن نرم مجهز به دریچه های قابل تنظیم جایگزین نهرچه های خاکی درون مزارع (جوی های درجه ی ۴) می شوند . در این مطالعه به بررسی بازده ی آبیاری و کارایی مصرف آب در روش آبیاری سطحی در مزارع با کاربرد لوله های دریچه دار براساس مقادیر برآورد شده ی نیاز آبی (خالص) زراعت گندم در سند ملی آب برای استان فارس در سال زراعی ۸۴-۸۳ پرداخته شده، و با بکارگیری روش های علمی و انجام عملیات لازم جهت آماده سازی مزارع در کشت گندم نظیر تسطیح لیزری اراضی در دشت های داراب(۲مورد )، کوار، سروستان و قادرآباد اقدام گردید . بازده ی آبیاری در این مناطق به ترتیب به ۹۲، ۷۰، ۶۲، ۶۸ و ۶۴ درصد افزایش یافته، و کارایی مصرف آب به ترتیب ۲/۱، ۷/۱، ۲۳/۱، ۱۷/۱ و ۸۵/۰ کیلوگرم به ازای هر مترمکعب آب مصرفی محاسبه شده است . نتایج نشان دادند که تلفات آب در روش آبیاری سطحی مربوط به نوع سامانه نبوده ، بلکه عدم اجرای آن به روش صحیح بیشترین تلفات آب را موجب می شود. با توجه به نوع سامانه ی آبیاری و فعالیت های زیربنایی انجام شده ، بازده های متفاوتی در عملیات آبیاری بدست می آید. بدین ترتیب ، لازم است بازده های پیشنهادی در سند یاد شده مورد بازنگری منطقه ای و محلی قرار گیرد . در این پژوهش مزیت های اجرای روش آبیاری سطحی با استفاده از لوله های دریچه دار بررسی شده، و در نهایت پیشنهادهایی برای برآورد صحیح میزان آب آبیاری مورد نیاز محصولات گوناگون ارائه شده است تا نسبت به واسنجی ارقام مندرج در سند ملی آب درفارس و دیگر استان ها اقدام گردد.

کلیدواژه ها:

آبیاری سطحی ، لوله های دریچه دار ، بازده ی کاربرد آب ، زراعت گندم ، استان فارس