کاربرد وکارکرد سلام مذهبی در دوره قاجار

مناسبات ملی و مذهبی در دوران سلسله های گوناگون تاریخ ایران اسلامی بسته به باورهای سیاسی، اجتماعی و نظام فکری و همچنین کارکرد خاصی که می توانست برای حکومت از جمله ایجاد مشروعیت و تداوم و بقا داشته باشد به صورت های متفاوتی برگزار می گردید. در دربار قاجار مراسم و آئین های متنوعی باب شده بود که در هنگام مناسبت های ملی و مذهبی برگزار میگردید، این مراسم سلام نام داشت. در این مقاله با تکیه بر دوره قاجار به نوع خاصی از این مراسم که به مناسبت اعیاد اسلامی برگزار می گشت به نام آئین سلام مذهبی، پرداخته خواهد شد. در پژوهش حاضر، چگونگی برگزاری و کارکردهای این آئین بررسی شده و این پرسش را مطرح می نماید که آئین سلام مذهبی در دوره ی قاجار چگونه و با چه کارکردی برگزار می گردید؟ به همین سبب، فرضیه پژوهش اینگونه مطرح شد: «آئین سلام مذهبی در دوره قاجار به مناسبت مراسم مذهبی برگزار می گردید و کارکرد مشروعیت زایی برای حکومت قاجار داشت.» منابع این دوره به طور مکرر به برگزاری این مراسم به خصوص در زمان حکمرانی ناصرالدین شاه اشاره دارند، این امر نشان دهنده ی اهمیت بالای این گونه مراسم مذهبی در نگاه شاهان قاجار بود. ناصرالدین شاه، به خوبی از نقش تشریفات مذهبی در ایجاد مشروعیت برای حکومت خود پی برده بود، به همین سبب در تلاش بود، مراسم مذهبی را به شکل آئین سلام و در دربار برگزار کند تا بتواند با استفاده از این آئین، برای خود و حکومت قاجار کسب مشروعیت کند. هدف پژوهش حاضر، محرز کردن فرضیه پژوهش با استفاده از منابع، اسناد و روزنامه های دوران قاجار است، برای محقق کردن این امر، در خلال، تبیین چگونگی برگزاری آئین سلام مذهبی به نقش مشروعیت زایی این مراسم برای حکومت قاجار پرداخته می شود.

کلیدواژه ها:

آئین سلام ، مشروعیت دینی ، دوره قاجار ، ناصرالدین شاه ، اعیاد اسلامی