نقش زنان نژاده دربار در بر تخت نشینی شاهان نخستین ساسانی (مطالعه موردی: شاپوردختک همسر بهرام دوم)

بنابر برخی از عهدنامه ها و وصیت نامه های منسوب به شاهان ساسانی که توسط مورخان دوره اسلامی به دست ما رسیده، فرآیند شاه گزینی توسط خود شاه انجام می پذیرفته است. در نامه تنسر به گشنسب شیوه ای گزارش شده که طی آن انجمن های دائمی شاه گزینی وجود داشته که وظیفه آن ها که شامل موبدان موبد، دبیران مهشت و سپاهبد سپهبذان می شد، برگزیدن جانشین بود. تا پیش از برگردان کتیبه کعبه زردشت، آگاهی ما در باب زنان ساسانی محدود به اطلاعاتی می شد که از طریق روایات مورخان اسلامی در اختیار داشتیم. با ترجمه کتیبه شاپور، ابعاد جدیدی در مسئله قدرت از طریق زنان نژاده دربار و تاثیرگذاری آن ها در موضوع جانشینی و مشروعیت شاهان ساسانی پیش روی پژوهشگران پدیدار شد. در این پژوهش تلاش بر این است تا با شیوه توصیفی-تحلیلی، ضلع سومی در مثلث قدرت ساسانی که همانا زنان بانفوذ دربار بوده اند، بگشاییم. از این رو، به بررسی وضعیت زنان والاتبار در دربار شاهان ساسانی از اردشیر یکم تا نرسه (۲۲۴-۳۰۲م.) و جایگاه زنان نژاده در به قدرت رسیدن شاهان این دودمان خواهیم پرداخت. پژوهش موردی ما در میان این بانوان، «شاپوردختگ»، همسر بهرام دوم و مادر بهرام سوم است که به احتمال فراوان مدتی نیز به عنوان ولیعهد شاه ساسانی نیز انتخاب شده بود.

کلیدواژه ها:

زنان ساسانی ، شاپوردختگ ، بهرام دوم ، داده های مکتوب ، شواهد باستان شناختی