تحلیلی بر الگوهای تخصصی شدن منطقه ای و تمرکز فضایی صنایع در ایران
محل انتشار: فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، دوره: 3، شماره: 11
سال انتشار: 1392
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 56
فایل این مقاله در 18 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JZPM-3-11_003
تاریخ نمایه سازی: 28 بهمن 1402
چکیده مقاله:
یکی از اهداف اصلی آمایش سرزمین و برنامههای کلان توسعه کشور تاکید برگسترش فعالیتهای صنعتی در فضای جغرافیایی و تخصصیابی منطقهای برای شکلگیری تقسیم کار فضایی است. اما در عمل و در برنامههای توسعه قبل و بعد از انقلاب، هدفهای آمایش سرزمین تحقیق نیافته است. تمرکز فعالیتهای صنعتی در چند نقطه خاص کشور و توزیع نامتوازن آنها در پهنهی سرزمین به یکی از مهمترین چالشهای، فراروی سیاستگزاران کشور تبدیل شده است. با در نظر گرفتن این مساله، این تحقیق، به دنبال پاسخ به این سوال کلیدی است که آیا بین تخصصیشدن منطقهای و تمرکز صنعتی در ایران رابطه معنیداری وجود دارد؟ در این راستا، مقاله بررسی دو فرضیهی افزایش تمرکز فضایی فعالیتهای صنعتی در ایران در دو مقطع زمانی۱۰ ساله ۱۳۷۶- ۱۳۸۵ و افزایش تخصصیشدن مناطق در نتیجهی تمرکز فضایی فعالیتهای صنعتی را دنبال میکند. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از حیث روش کمی- تحلیلی است. جامعه آماری مورد بررسی کل کشور بوده و دادهها و اطلاعات مورد نیاز برای شاخصهای اندازهگیری، از آمار سرشماری کارگاههای صنعتی ده نفرکارکن و بیشتر برای دوره مزبور استفاده شد. بمنظور آزمون فرضیههای پژوهش، تکنیکهای گوناگونی همچون ضریب جینی، شاخص صرفهجویی مقیاس، ضریب اقتصاد جغرافیایی و ضریب مکانی مورد توجه قرار گرفت. نتایج یافتهها نشان میدهد که: متوسط تمرکز فضایی در طی دو مقطع ۱۳۷۶ و ۱۳۸۵،۲۰ درصد افزایش یافته است؛ که نشاندهندهی گرایش صنایع کشور به سوی تمرکز فضایی میباشد؛ و این تمرکز عمدتا در استانهای تهران و اصفهان اتفاق افتاده است. اگرچه در پایان دوره به نظر میرسد که این تمرکز به سمت استانهایی مانند خراسان و خوزستان نیز متمایل شده است. همچنین دیگر نتایج نشان میدهد که رابطهی معنیداری بین تخصصیشدن منطقهای و تمرکز صنعتی در ایران وجود داشته و استانهای متمرکز در فعالیتهای تمرکز یافته، تخصصی شدهاند.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
هاشم داداش پور
استادیار برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
آرمان فتح جلالی
دانشجوی دکتری برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران