تروماهای سالمندی با تمرکز بر سطوح پیشگیری در کشور و منطقه

مقدمهتروما به عنوان "بیماری نادیده گرفته شده در جوامع مدرن" بالاترین هزینه های مالی و روانی را به خانواده ها تحمیل می کند. حوادثتصادفی به وقوع نمی پیوندند بلکه مجموعه ای از علل باعث وقوع و تشدید عوارض آنها میشوند و امروزه برخی کشورها با کنترل این عواملراه را برای رسیدن به حوادث صفر هموار کرده اند. تروماهای سالمندی با افزایش طول عمر جمعیت رو به افزایش است. افراد سالمند به علتبیماری های مزمن، کاهش متابولیسم و اختلالات عصبی و روانی افراد سالمند نسبت به تروما آسیب پذیرتر هستند و مرگ و میر و عوارضخصوصا در سال اول بعد از تروما بالاتر است. در امریکا به ازای هر فردی که با آسیب ناشی از سقوط بستری می شود ۴ نفر مراجعه بهاورژانس و ۴۰ برابر عدم مراجعه داریم. Frailty و ناتوانی ناشی از افزایش سن به علت تغییرات بیولوژیک سلولی و ساب سلولار باعث افزایشآسیب پذیری افراد مسن به استرس های داخلی و خارجی می شود و به عنوان مهم ترین پیش بینی کننده پیامد نهایی تروماها مطرح می شود پیشگیری از تروماسطوح پیشگیری در تمام بیماری ها برای مدیریت جامع آن مورد استفاده قرار می گیرد. در حیطه تروما سطح اولیه به کلیه اقداماتی توجهدارد که مانع وقوع سوانح می شود. سطح دوم پیشگیری به کاهش تاثیرات و آسیب ناشی از تروما منجر می شود و سطح سوم پیشگیری بهبازتوانی و افزایش کیفیت زندگی می پردازد .شایع ترین و کاربردی ترین مدل در حیطه حوادث مدل هادون ماتریکس است. در این مدل حوادث از لحاظ زمان و علت در یک ماتریکس۱۲ بخشی تقسیم می شوند. زمان تاثیرگذاری این عوامل در سه دوره قبل، در زمان حادثه و بعد از حادثه تقسیم می شود. عوامل ایجادکنندهحوادث نیز در ۴ حیطه عوامل فردی (آگاهی یا سطح سلامت سالمند)، عوامل مرتبط با آسیب رسان ها (مانند وسیله نقلیه) عوامل مرتبط بامحیط فیزیکی سالمند و نهایتا عوامل اجتماعی (مانند قوانین و سیاست های حمایتی، بیمه و ..)برای تحقق بخش های مختلف پیشگیری در تمامی سطوح سه نوع اقدام قانون گذاری، آموزش و تغییر رفتار و مهندسی محیط و تجهیزاتلازم است انجام گیرد. اجرای آنها نیازمند همکاری بین بخشی گسترده در کنار خود مردم می باشد. حیطه های مختلفی چون متخصصینسلامت، گروه های آکادمیک و حتی مدارس، پزشکان خانواده، اپیدمیولوژیست ها، روانپزشکان، شرکت های تولیدی، NGO ها، خیریه ها،پلیس و نیروهای انتظامی و قضایی، حمل و نقل، متخصصین بیومکانیک، کارشناسان آموزشی و رسانه و بازاریابان حیطه های مختلف سلامتباید همراه تیم تخصصی باشند. قطعا بهترین نتایج وقتی حاصل میشود که یک نهاد راهبر برای رهبری کل این مجموعه وجود داشته باشد .تامین بودجه پیشگیری در مرحله نخست لازم است از سوی دولتها و سایر ذینفعان تامین گردد و در ادامه با فرهنگ سازی و ایجاد نیازدر بازار، بخش قابل توجهی از نیاز سالمندان توسط بخش های خصوصی قابل تامین خواهد بود. از ملزومات اجرای سطوح پیشگیری درتروماهای سالمندی پایش و ارزشیابی وضع موجود و اقدامات و مداخلات است که باید به صورت مستمر توسط تیمهای تخصصی باشاخص های ساده و حتی جایگزین اندازه گیری شود نتیجه گیریبا تحلیل عوامل موثر بر سطوح مختلف جهت پیشگیری از تروماهای سالمندی بر اساس مدل هادون ماتریکس نیازمند است که در سطحمقطع پیش از حادثه، در زمان وقوع و بعد از ان نسبت به وضع قوانین، آموزش و مهارت افزایی و تامین تجهیزات لازم اقدامات موثری درسطح فرد، وسایل بالقوه آسیبرسان و محیط فیزیکی و اجتماعی سالمندان اقدام گردد. به نظر می رسد ارائه خدمات سلامت به هیچ وجه بانیازهای روز افزون مردم پیش نرفته است و در صورت عدم توجه با مشکلات عدیده در حیطه ترومای سالمندی مواجه خواهیم بود

کلیدواژه ها:

پیشگیری ، تروما ،