طراحی، اجرا و ارزشیابی کلاس درس وارونه در تمامیرشته های دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران

مقدمه : دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران آموزش رشته های مختلف پیراپزشکی شامل علوم آزمایشگاهی ، هماتولوژی، علوم پرتویی ، اتاق عمل ، هوشبری، مدیریت اطلاعات سلامت ، انفورماتیک پزشکی ، کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی را به عهده دارد. با توجه به اهمیت رشته های پیراپزشکی در تشخیص ، درمان و سیاست گذاری حوزه سلامت ، همراه دغدغه آموزش باکیفیت که منتهی به افزایش یادگیری دانشجویان شود از اهداف عالی این دانشکده بوده است . با وجود تلاش های مستمر اعضای هیات علمی برای نیل به این هدف ، ارزیابی های مختلف نمایانگر کاهش انگیزه و مشارکت دانشجویان و حضور آنان در کلاس درس صرفا به دلیل انجام حضور و غیاب بود. از آن جایی که مهم ترین چالش های تدریس در دانشکده سخنرانی صرف بودن مباحث و عدم مشارکت فعال دانشجویان بود، برنامه ای تدوین شد تا در تمامی رشته های دانشکده ، روش های سنتی آموزش که مبتنی بر سخنرانی و مدرس محور هست ، جای خود را به روش های نوین یادهی و یادگیری فعال که در آن دانشجو در پروسه یادگیری شرکت فعال داشته باشد، بدهد. بر این اساس ، اجرای کلاس درس وارونه در تمامی رشته های دانشکده مدنظر قرار گرفت . در این روش برخلاف روش سنتی ، محتوای آموزشی از طریق بستر وب و به صورت الکترونیکی در اختیار دانشجویان قرار می گیرد تا دانشجو قبل از کلاس آن را مطالعه کند. سپس از زمان کلاس برای تعامل بین دانشجویان و تبیین محتوای از قبل خوانده شده استفاده می شود.روش اجرا: تهیه محتوای الکترونیک تمامی داوطلبین اجرای کلاس درس وارونه برای دانشجویان کارشناسی شامل درس های اصول فیزیکی سیستم های توموگرافی کامپیوتری، اصول فیزیکی سیستم های تصویربرداری MRI، پرتوشناسی تشخیصی ، باکتریشناسی پزشکی ، بیماریهای داخلی و مراقبت های آن ، فوریت های پزشکی ، مدیریت فناوری در حوزه سلامت و برای دانشجویان کارشناسی ارشد شامل درس های سیستم های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات ، شبکه های عصبی و سیستم های هوشمند به دانشکده مجازی مراجعه و دو جلسه را در قالب فایل فلش (سخنرانی روی ست اسلاید) ضبط کردند. برای اجرای کلاس درس وارونه ، محتوای تولید شده ۲ هفته قبل از شروع کلاس از طریق سامانه نوید در اختیار دانشجویان قرار گرفت . همچنین اطلاعاتی در مورد روش اجرای این نوع تدریس به دانشجویان داده شد و تاکید شد که حتما دانشجویان فایل بارگذاری شده را عمیق مطالعه نمایند. در کلاس حضوری ابتدا یک آزمون کوتاه از دانشجویان گرفته شد تا از مطالعه محتوای بارگذاری شده مطمئن شویم . سپس به سوالات مطرح شده از دانشجویان در مورد محتوای مطالعه شده پاسخ داده می شدو درنهایت دانشجویان به گروه های ۴ تا ۵ نفره تقسیم شده و سوالات و تکالیف دانشجویان در اختیار آنها قرار گرفت . از دانشجویان خواسته شد تا با هم فکری به سوالات پاسخ دهند. زمانی دانشجویان در حال کار گروهی بودند، مدرس بین گروه های مختلف گردش کرده و علاوه بر ترغیب اعضای گروه ها به بحث و مشارکت بیشتر به سوالات آنها هم پاسخ می داد. پس از نوشتن پاسخ ها، مقواها به دیوار چسبانده شده ، همه دانشجویان پاسخ ها را خواندند و به پاسخی که بهتر از بقیه بود رای دادند. درنهایت رایها شمرده شد. پس از این مرحله مدرس به نقد و تکمیل کارگروهی دانشجویان پرداخته و پاسخ صحیح نهایی را بیان می نمود که با پاسخ برگزیده توسط دانشجویان هم خوانی داشت . جهت ارزشیابی از پرسشنامه با مقیاس لیکرت ۵ گزینه ای (از کاملا مخالفم ۱تا کاملا موافقم ۵) استفاده گردید. روایی محتوایی این پرسشنامه از نظر کیفی از طریق نظر اساتید مجرب مورد بررسی قرار گرفت و پایایی پرسشنامه نیز بر اساس ضریب الفای کرونباخ ۸۵/۰ به دست آمد. نتایج در کل در مدت انجام روش های نوین در دانشکده ، کلاس درس وارونه در ۲۸ جلسه (۲۰۱ دانشجو) اجرا شد. طبق داده های به دست آمده از پرسشنامه ها، ۹/۸۲ درصد دانشجویان روش وارونه را به حضوری ترجیح می دادند، در حالی که ۸/۱۰ درصد مخالف روش وارونه بودند.همچنین ۵/۹۱ درصد دانشجویان با افزایش مشارکت دانشجویان به روش وارونه موافق و در مقابل تنها ۳/۲ درصد در مورد کلاس درس وارونه نظری مخالف داشتند. ۸۳ درصد با به خاطرسپاری مطالب با روش وارونه موافق و ۳/۶ درصد مخالف بودند. در ضمن ۶/۷۱ درصد با اجرای روش وارونه در تعداد بیشتری از جلسات موافق و ۵/۱۲ درصد مخالف بودند. میانگین کل گویه ها نشان داد که با روش وارونه ، ۲/۸۰درصد موافق و ۳/۹ درصد مخالف هستند.بحث و نتیجه گیری : با توجه به رضایت بسیار بالای دانشجویان از این روش ، اجرای این روش در سایر درس ها هم توصیه می شود.