بررسی ترکیب های تشکیل دهنده، اثرات ضد اکسایشی و ضد میکروبی اسانس درمنه Artemisia Turanica بر پاتوژن های شاخص مواد غذایی

چکیده اسانس­ها و عصاره­های حاصل از گیاهان دارویی با داشتن ترکیبات ضدمیکروبی، ضدسرطانی و ضد اکسایشی (ناشی از وجود عوامل حذف کننده رادیکال­های آزاد) به عنوان ترکیبات دارویی جدید و طبیعی از اهمیت خاصی برخوردار می­باشند. در مطالعه حاضر ترکیب شیمیایی، خصوصیات ضدباکتریایی و ضد اکسایشی اسانس گیاه درمنه با نام علمیArtemisia Turanica  را مورد بررسی قرار گرفت. فعالیت ضد اکسایشی اسانس با آزمون­های مهار رادیکال آزاد به کمک روش ((DPPH، آزمون گیرندگی آهن ((FRAP بررسی و با ضد اکسایش­ سنتزی بوتیل هیدروکسی تولوئن (BHT) مقایسه شد. اثر ضدمیکروبی اسانس گونه مورد نظر بر علیه ۴ باکتری با استفاده از روش چاهک­، دیسک دیفیوژن و براث میکرودیلوشن انجام شد. نتایج نشان داد که اسانس درمنه ۲۶ ترکیب در اسانس خود دارد که در مجموع ۰۵/۹۱ درصد کل اسانس را تشکیل می­دهند. ترکیبات اصلی آن شامل کریرسانتنن (۳۷/۲۱ درصد)، ۱و۸-سینئول (۲۰/۱۹ درصد)، پیپریتنن (۶۱/۱۶درصد) و آلفا-پینن (۵۲/۵ درصد) است. در آزمون DPPH، میزان IC۵۰ برای اسانس و BHT به ترتیببرابر با ۴/۴ و ۳/۰ میلی­گرم بر میلی­لیتر بدست آمد. همچنین توانایی احیاکنندگی اسانس و BHT، به ترتیب برابر با ۰۲/۳۳ و ۲۸/۳۲ میکرومول بر لیتر گزارش گردید. نتایج آزمایشات ضدباکتریایی نشان داد، حداقل غلظت مهارکننده­ی رشد اسانس درمنه بر روی استافیلوکوکوس اورئوس ۱۲۵/۳ میلی­گرم بر میلی­لیتر و حداقل غلظت کشنده­ی آن­ها ۵/۱۲ میلی­گرم بر میلی­لیتر بود. نتایج نشان می­دهند که اسانس درمنه از توان ضدباکتریایی و ضد اکسایشی مناسبی برخوردار بوده و بنابراین می­توان از آن در ترکیب با سایر نگهدارنده­ها جهت محافظت مواد غذایی بهره برد.   کلید واژگان: ضد اکسایش، آنتی­باکتریال، اسانس، درمنه، ۱و۸-سینئول