خرافه و رسالت حوزه

بحث از خرافه، سهل و ممتنع است. چه بسا قلمی از خرافه بگوید و خود خرافه گوید. اگر معنای خرافه را در شکل عام آن تصور کنیم، بیگمان هرگونه قلم زدن، ممکن است به خطر خرافه نزدیک باشد و در هر واژهای از آن باید میزان برابری سخن را با واقع لحاظ کنیم، تا هر آنچه گفتهایم، به دور از کذب باشد. ادیان الهی برای جنگ با خرافات آمدند و با خرافات از بین رفتند! دین و خرافه همواره دو موضوعی بوده است که در کنار یکدیگر زندگی کردهاند و خرافه بسان انگلهای درون بدن، در درون دین قرار میگیرد و از آن تغذیه میکند و به آرامی و بی سر و صدا آن را به نابودی میکشاند. شیطان، که نخستین خرافهپرداز است، از روز نخست میدانست که انسان مادی که از یک سو سر در خاک دارد و از سوی دیگر دل در افلاک، به خاطر وجود نشئه مادیاش، کثرتگرا و طبیعتبین خواهد بود. بنابراین، اساس خرافه و پذیرش آن از سوی انسان به طبع ماده و قوه خیال انسان باز میگردد. انسان چون در جهت عقلی به حالت قوه باقی مانده است، قوه واهمه و مخیلهاش، او را هدایت و مهار میکند. از اینروی، در رویارویی با خرافات، عقل وی فعال نمیشود; اما خیال وی فعال میشود و چون دیگر پدیدههای حق را نیز با خیال خود دریافته، نه با عقل خود، پذیرش خرافه را که همانندی به حق نیز در طراحی آن وجود دارد، به آسانی بر جان میخرد. این جهت پذیرشی در تمام انسانهای غیرمعصوم و غیرکامل، درصدی وجود دارد. آنان که قوه عاقله خود را توانا میسازند و همه چیز را از نگاه عقل خود میسنجند، در بازشناسی خرافه از واقعیت شک نمیکنند. آنان هرگاه با خبری تازه، سخنی جدید، اعتقادی نو، روشی و مکتبی جدید و... روبهرو میشوند، به شکل علمی، منطقی و عاقلانه با آن برخورد میکنند و در پذیرش یا رد آن، با دقت و عالمانه پیش میروند.