شناسایی و اولویت بندی عوامل و مولفه های موثر بر انگیزش سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) در صنعت ساخت و ساز با استفاده از روش دلفی فازی و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)

زمینه و اهداف: انگیزه کارکنان برای انجام وظایف شغلی در حالت ایمن نقش مهمی در کاهش ریسک حوادث شغلی در صنعت ساخت و ساز دارد. مطالعه حاضر با هدف شناسایی، وزن دهی و اولویت بندی عوامل و مولفه های موثر بر انگیزش بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) در صنعت ساخت و ساز انجام شد.مواد و روش ها: ابتدا فهرست اولیه عوامل و مولفه های بالقوه موثر بر انگیزش HSE از طریق بررسی پیشینه تحقیق و مصاحبه های حضوری با خبرگان (کارشناسان HSE و متخصصین دانشگاهی) تهیه گردید و با استفاده از تکنیک دلفی فازی عوامل و مولفه های حائز اهمیت مشخص شد. سپس وزن دهی و رتبه بندی این عوامل بر اساس سه معیار هزینه، اثربخشی و قابلیت اجرا به روش فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) با استفاده از نرم افزار Super Decision انجام شد.یافته ها: فاکتورهای سازمانی، فاکتورهای فردی، فاکتورهای مدیریتی، دانش ایمنی و جو ایمنی به عنوان عوامل اصلی موثر بر انگیزه HSE تعیین شدند و مهم ترین عوامل، فاکتورهای مدیریتی، دانش ایمنی و فاکتورهای سازمانی به ترتیب با وزن ۲۷/۰، ۲۵/۰ و ۲۲/۰ بودند. اولویت بندی مولفه های موثر بر انگیزش HSE در صنعت ساخت و ساز با روش ANP نشان داد که مولفه های با اولویت بالاتر تنها مربوط به فاکتورهای مدیریتی نیست و ترکیبی از اقدامات نظیر افزایش آگاهی نسبت به مخاطرات موجود، برگزاری مانورهای عملیاتی، تعهد مدیریت به مسائل HSE و منصفانه بودن تشویق و تنبیه می تواند در ارتقاء انگیزه HSE در کارکنان صنعت ساخت و ساز اثربخش تر باشد.نتیجه گیری: بکارگیری نتایج شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر در ایجاد انگیزه HSE در کارکنان صنعت ساخت و ساز و تمرکز بر روی مولفه های مربوط به دانش ایمنی، فاکتورهای مدیریتی و فاکتورهای سازمانی می تواند اثربخشی برنامه های مدیریت HSE در این صنعت را ارتقاء دهد.

کلیدواژه ها:

انگیزه HSE ، روش دلفی فازی ، صنعت ساخت و ساز ، فرآیند تحلیل شبکه ای