عرفان و کرانه های هستی

شناخت حلقه اتصال میان جهان آفرینش و خالق هستی از عمده مباحثی است که مورد بررسی اندیشمندان قرار گرفته و عارف و فیلسوف را بر آن داشته است تا هر یک به شیوه خود در تبیین و حل معمای آن بکوشند. اگرچه میان دنیای عارف و فیلسوف تفاوت بسیار است؛ حقیقت فراگیر «وجود» و هستی توانسته است آن دو را به هم نزدیک سازد و هر کدام با استفاده از تجربیات و اندوخته های یکدیگر و پس از عبور از گذرگاههای دشوار رد و قبول، به نقطه مشترکی دررسند. در این نوشتار، شناخت تلقی عرفا از فلاسفه، با استفاده از بیانات خود آنان، بررسی نقاط اشتراک آن دو طایفه مطرح شده و نویسنده در پایان به بیان حلقه پیوند و اتصال میان وحدت حقی با کثرت خلقی از طریق تبیین مراتب کلیه وجود یا حضرات خمس پرداخته و نتیجه گرفته است همان گونه که در سیر نزول، «خلیفه کبرای الهیه» یا عین ثابت انسان کامل، واسطه خلقت و تکوین موجودات است. در قوس صعود نیز انسان کامل، واسطه فیض استکمال و رجعت همه موجودات به خالق خویش می باشد.