روش شناسی ترجمه مقولات فرهنگی در خطبه قاصعه - مقایسه ترجمه های آیتی و شهیدی با تکیه بر چارچوب نظری نیومارک

در نظریه پردازی های نوین در حیطه مطالعات ترجمه، به عناصر فرهنگی و بومی متن مبدا توجه ویژ های می گردد. یکی از مدل های ارزیابی ترجمه مقولات فرهنگی، الگوی پیشنهادی پیتر نیومارک (۱۹۸۸) می باشد. این جستار با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس نظریه نیومارک به بررسی و نقد شیوه ترجمه مفاهیم فرهنگی موجود در خطبه صد و نود و دوم نهج البلاغه (خطبه قاصعه) ترجمه های آیتی و شهیدی می پردازد. هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان ترجمه پذیری عناصر فرهنگی از زبان مبدا (عربی) به زبان مقصد (فارسی) و بازتاب آن در ترجمه های مورد نظر است. نتایج این جستار گویای آن است که در این خطبه، بیشترین فراوانی مقولات فرهنگی از نوع «نهادها، آداب و رسوم» و پس از آن «بوم شناسی» و «بعد مادی فرهنگی» بوده است و پربسامدترین روش ها در ترجمه مفاهیم فرهنگی، به ترتیب «انتقال»، «معادل فرهنگی» می باشد. شایان ذکر است شهیدی در ترجمه خود از راهکار فرآیندهای تلفیقی –که ناشی از تعلیقات پایانی کتاب است- بهره زیادی برده، راهکاری که در ترجمه آیتی مغفول مانده است

کلیدواژه ها:

نظریه نیومارک ، ترجمه آیتی ، ترجمه شهیدی ، خطبه قاصعه ، نهج البلاغه