واکاوی فضایل و خصوصیات اخلاقی مشترک در شاهنامه و اوستا

مضامین اخلاقی و اجتماعی از مباحث اصلی در ادبیات فارسی است و از گذشته تاکنون جلوه­گاه نغزترین و ناب­ترین معانی و مضامین اخلاقی و تعلیمی بوده است؛ به گونه ای که در هر دوره، بخش انبوهی از شعر فارسی به حکمت و موعظه اختصاص داشته است. ادبیات تعلیمی از رایج­ترین و کهن ترین گونه­های ادبی در جهان است که آموزه­های عقلانی و اخلاقی را به مخاطبان ارائه می کند تا با کاربست آن­ها در زندگی به نیکبختی و سعادت برسد. در شاهنامه که اثری حماسی است، سخن از انسان هایی آرمانی به میان می آید که آراسته به صفات نیکوی انسانی هستند و پای بندی به اخلاق، بارزترین ویژگی زندگی آنان است. فردوسی که صاحب گفتاری پاک و آراسته به راستی و درستی است، خود، به فضایل اخلاقی پای بند است و در داستان های شاهنامه به بیان این ارزش ها در زندگی آدمی می پردازد. اوستا نیز که اثری تعلیمی و اخلاقی است، پر از خوبی ها و اندیشه های انسان دوستانه است؛ که در آن مضامین اخلاقی به انحای مختلف بیان شده است. این مقاله سعی دارد با بهره­گیری از روش تحلیل محتوا و روش توصیفی- تطبیقی و با ابزار کتابخانه ای خصوصیات اخلاقی مشترک در این دو اثر را بررسی کند؛ از بررسی و مقایسه این دو منبع، این نتیجه حاصل شد که شاهنامه ضمن تاثیرپذیری و جذب مولفه­های فرهنگی دین مبین اسلام، تاثیرات فراوانی نیز از فرهنگ ایران پیش از اسلام گرفته، بسیاری از مولفه­های فرهنگی آن را حفظ و ضبط کرده است.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، فردوسی ، اوستا ، صفات اخلاقی ، مضامین مشترک