سلسله مراتب هستی در مکتب ابن عربی بر اساس دیدگاه صدرالدین قونوی

تصوف و عرفان اسلامی با ظهور ابن عربی در قرن هفتم هجری وارد مرحله تازه ای شد. بعد از وی، قونوی به دلیل توان فلسفی و نیز به برکت مشاهدات عمیق عرفانی اش، توانست مبانی استادش را به طور منسجم و سازوار تبیین و تثبیت نماید. از مباحث مهمی که در هستی شناسی مکتب ابن عربی شکل گرفت، بحث «حضرات خمس» می باشد. قونوی هنگام سخن از سلسله مراتب هستی آن را به پنج حضرت تقسیم می نماید: حضرت اول، شامل مرتبه تعین اول و تعین ثانی؛ حضرت دوم، مرتبه عالم ارواح؛ حضرت سوم، مرتبه عالم مثال؛ حضرت چهارم مرتبه عالم اجسام و حضرت پنجم، مرتبه انسان کامل. قونوی و شاگردانش در مراتب هستی از مرتبه ای دیگر با نام نفس رحمانی به عنوان نخستین تجلی حق سبحانه نام می برند که هویتی گسترده و ممتد دارد و تمامی حضرات پنج گانه نقوش و تعینات آن هستند. در نوشتار حاضر بعد از اشاره به سابقه تاریخی این مبحث به گزارش مختصری از این حضرات پنج گانه و نیز نفس رحمانی بر اساس تقریر قونوی و برخی از شاگردان وی می پردازیم.