شکل گرفتن توحید

نزاع بر سر تقدم تاریخی شرک بر توحید یا توحید بر شرک که در قرن هجدهم در اروپا آغاز شد و ولتر و هیوم از پیشاهنگان آن بودند، در قرن نوزدهم با پیشرفت مطالعات مردم شناسی صورت دیگری به خود گرفت. در کنار قائلان به پیدایش تدریجی توحید از دل شرک (همچون آگوست کنت)، کسانی هم پیدا شدند (همچون ویلهم اشمیت) که به توحید آغازین معتقد بودند. نویسنده مقاله، معتقد است هر دو نظریه قبلی مسئله شکل گرفتن توحید را با رجوع به ادیان مردمان نامتمدن بررسی کرده اند؛ اما این روش، روش درستی نیست. برای بررسی درست این مسئله باید توجه مان را به ادیان شرک آمیز اقوام مختلف متمدن دوران باستان معطوف کنیم. نویسنده می گوید توحید نه دین نخستین بشر بوده و نه به وجودآمدن آن حاصل تحولی در شرک؛ بلکه حاصل انقلابی است در برابر شرک و این در تاریخ بسیار نادر اتفاق افتاده است.

کلیدواژه ها:

توحید ، شرک (چندخداپرستی) ، اسلام ، یهودیت ، مسیحیت ، دین زرتشتی