از انقطاع تا فنا در اندیشه اکهارت

این مقاله دیدگاه مایستر اکهارت را درباره مراحل سیر باطنی انسان به سوی اصل خویش بیان می دارد. به نظر او، نقطه اوج این سیر عبارت است از بازگشت به واحد و یگانه شدن با او. بر اساس سخنان اکهارت، می توان در مجموع سه مرحله اساسی را برای این سیر معرفی می کرد: ۱) انقطاع یا تبتل، ۲) تولد کلمه در نفس، ۳) و فنای در ذات. این مقاله به توصیف صرف دیدگاه اکهارت بسنده نمی کند، بلکه از تفسیر نیز بهره می گیرد تا بتواند به سخنان نسبتا غیر نظام مند اکهارت درباره چند و چون این مراحل نظام ببخشد. از سوی دیگر آرا و اقوال اکهارت درباره سیر باطنی انسان ترکیبی از آموزه های مسیحی و اندیشه افلاطونی را به نمایش می گذارد، ترکیبی که وصف عام عرفان مسیحی است. از این رو، مقاله حاضر به نوعی در پی تفکیک بین عناصر مسیحی و افلاطونی اندیشه اکهارت نیز بوده است و دست کم برخی از مفاهیم اصلی اندیشه وی را به تبار خویش ارجاع داده است. آمیزه ای که اکهارت از آموزه های مسیحی و اندیشه افلاطونی عرضه می دارد محصول یک تلاش نظری برای ترکیب این دو سنت فکری نیست، بلکه حاصل تفسیر و تاویلی است که اکهارت به هنگام استناد به کتاب مقدس به کار می گیرد.

کلیدواژه ها:

واحد ، تولد کلمه ، انقطاع ، تثلیث ، اکهارت ، عرفان مسیحی