بررسی و نقد کتاب صوفیسم و تائوئیسم

کتاب Sufism and Taoism، نوشته توشیهیکو ایزوتسو از جمله کتاب های خوب و تاثیرگذار در زمینه مطالعات تطبیقی ادیان است. در این کتاب عرفان ابن عربی و تائویی، با یکدیگر مقایسه شده اند. آشنایی خوب نویسنده با این دو مکتب عرفانی و همچنین تفکیک معرفی دو سنت عرفانی از بخش مقایسه، از جمله امتیازاتی است که این کتاب را شایسته خواندن کرده است. لیکن این اثر ضعف هایی نیز دارد. با وجود اینکه نویسنده آشنایی خوبی با عرفان ابن عربی دارد، نتوانسته است عناصر کلیدی عرفان او را معرفی و نظام عرفانی او را به خوبی بازسازی کند. این امر باعث شده است مسائل عرفان نظری و عملی را به هم بیامیزد. همچنین نویسنده از تفسیرهای مختلف عرفان تائویی غفلت ورزیده است. از طرف دیگر، علی رغم اینکه هدف کتاب مقایسه است، اما بخش کوچکی از کتاب به مقایسه دو سنت، اختصاص یافته است. علاوه بر این، مقایسه او نیز دارای ایراداتی است؛ مانند اینکه از ماهیت نظری عرفان ابن عربی و ماهیت عملی عرفان تائویی غفلت کرده؛ در مقام مقایسه کمتر به اختلاف ها توجه کرده؛ در معادل سازی بین این دو سنت دچار اشتباهاتی شده؛ و کار او به تحمیل عرفان ابن عربی بر عرفان تائویی انجامیده است.

کلیدواژه ها:

ایزوتسو ، صوفیسم و تائوئیسم ، عرفان اسلامی ، عرفان تائویی ، ابن عربی