واقع گرایی ساختاری و ساختارگرایی تجربه گرا
محل انتشار: دوفصلنامه فلسفه علم، دوره: 12، شماره: 2
سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 121
فایل این مقاله در 56 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_IHCSP-12-2_012
تاریخ نمایه سازی: 5 شهریور 1402
چکیده مقاله:
مقاله پیش رو مطالعه ای انتقادی و مقایسه ای بر دو روایت از ساختارگرایی علمی است. پس از مقدمه ای کوتاه، در بخش ۲ مقدمات مفهومی جدال کهنه واقع گرایی-ناواقع گرایی در فلسفه علم را به اجمال فراهم می آوریم؛ واقع گرایی علمی رویکرد معرفتی مثبت و خوش بینانه ای به نتایج نظریه های علمی (به ویژه درباره هویات مشاهده ناپذیر) است. دو استدلال مهم پیرامون جدال یادشده در بخش ۳ معرفی و بررسی خواهند شد؛ اختلاف واقع گرا و ناواقع گرا نهایتا بدین بازمی گردد که بایستی (به معنای خاصی) به دنبال تبیین موفقیت های علم باشیم یا خیر. در بخش ۴، با تکیه بر مقاله ای جریان ساز از جان ورال، خواهیم دید که واقع گرایی ساختاری با نظرداشت همان دو استدلال مهم پیرامون (نا)واقع گرایی علمی، و به عنوان موضعی میانی و روایتی تعدیل شده از واقع گرایی پیشنهاد شده است: شناخت فراتجربی علمی تنها متوجه ساختار جهان (مشاهده ناپذیر) است. هرچند ورال در این باره صراحت ندارد، تلاش می کنیم فهمی اولیه از معنای ساختار نزد وی فراهم آوریم. صورت بندی دقیق تر ورال از واقع گرایی ساختاری بر پایه رمزی سازی در بخش ۵ معرفی و ارزیابی خواهد شد. شاید مشهور ترین تهدید برای واقع گرایی ساختاری اشکال نیومن باشد: ساختارگرایی مستلزم صدق بدیهی نتایج غیرمشاهده ای نظریه های علمی است. در بخش ۶، مفصلا بدین اشکال پرداخته و استدلال می کنیم که واقع گرایی ساختاری می تواند از آن رهایی یابد. از سوی دیگر، باس ون فراسن از روایتی ناواقع گرا از ساختارگرایی علمی دفاع می کند، ساختارگرایی تجربه گرا، که خاستگاهش وابستگی بازنمایی علمی به مدل ها یا ساختارهای ریاضی است. پس از معرفی این دیدگاه در بخش ۷، تفاوت های آن با واقع گرایی ساختاری را تحلیل خواهیم کرد. پیش از جمع بندی و پایان سخن، در بخش ۸ خواهیم دید که ساختارگرایی تجربه گرا نیز از مشابه اشکال نیومن و تهدید بدیهی شدگی در امان نیست. از جمله چنین تهدیدی است که ون فراسن را به سویه ای غیرساختاری از بازنمایی علمی متوجه می سازد: سویه نظرگاهی/اشاری. در واپسین استدلال، برآنیم نشان دهیم که به رسمیت شناختن این سویه از بازنمایی علمی تنها در صورتی برای دفع اشکال بدیهی شدگی کافی ست که ون فراسن از تعهد جداگانه اش به تعبیر تحت اللفظی زبان علم عقب بنشیند.
کلیدواژه ها:
واقع گرایی/ناواقع گرایی علمی ، واقع گرایی ساختاری ، رمزی سازی ، اشکال نیومن ، ساختارگرایی تجربه گرا ، سویه نظرگاهی/اشاری
نویسندگان
محمود وحیدنیا
دانشجوی دکتری گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
سید محمد حسن آیت الله زاده شیرازی
استادیار، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :