تاثیر توبه در رفع محکومیت های کیفری از منظر فقه و حقوق

«توبه» یکی از موضوعات اخلاقی در معارف اسلامی است. پژوهش حاضر بر آن است که ابتدا توبه را مفهوم شناسی کند تا بتواند معنا و تفسیر دقیق و درستی از آیات و روایات در باب توبه ارائه نماید؛ توبه از تاسیس های حقوق جزایی اسلام است که برای اصلاح مجرم و خطاکار در نظر گرفته شده است و به عنوان یکی از موارد سقوط مجازات ها شمرده می شود و در سایر مکاتب کیفری امروزی، نمونه آن به چشم نمی خورد. در این پژوهش تلاش شده به توبه و نقش آن در رفع محکومیت کیفری حدود با ذکر دلایل قرآنی، روایی و نظرات فقهای عظام و استناد به مواد قانون مجازات اسلامی درباره اجرای حدود پرداخته و می توان گفت که باید به توبه متهم توجه خاص شود. البته با توجه به آیات و روایاتی که در این زمینه وجود دارد می توان دریافت که این مسئله زمینه ای است تا مجرمان مشمول این امتیاز الهی شوند و همچنین جامعه شاهد کاهش تعداد خطاکاران باشد. از سویی «اثرتوبه» درمورد مجرمان، اصلاح بیشترآنان را درپی خواهد داشت برای توبه کننده ندامت حقیقی و قصد بر ترک گناه برای همیشه کافی است ونیاز به لفظ و اعمال خاصی ندارد. در قانون مجازات اسلامی، توبه از دیدگاه ویژه ای برخوردار است و چنانچه با شرایط آن انجام شود یکی از معاذیر قانونی بوده و باعث سقوط کیفر خواهد شد. در جرایم حق الله قبل از ثبوت جرم به وسیله اقرار یا شهادت شهود، مسقط مجازات بوده و در جرایمی که حق الناس است، مسقط کیفر نیست. حال مجرم اگر بعد از اقرار توبه کند قاضی می تواند(مخیراست) از ولی امر برای او تقاضای عفو نماید، زیرا حکم خاص برای اثبات توبه در مراحل دادگاه بیان نشده و قاضی اختیار زیادی برای احراز توبه دارد، اما توبه بعد از ارائه بینه، هیچ اثر حقوقی ندارد و لذا چنین توبه ای پذیرفته نیست و مجازات در حق مجرم اعمال می شود.

کلیدواژه ها:

قرآن ، توبه ، روایت ، حد ، مجازات ، کیفر