ارزیابی تاثیر اجرای عملیات سطوح آبگیر باران بر وضعیت مراتع (مطالعه موردی: مراتع خشک و نیمه خشک منطقه دهلران)

هدف از اجرای این پژوهش شناسایی توانمندی بهره­برداران حوضه­های آبخیز است که با استفاده از تجارب گذشتگان بستر مناسبی به منظور بهره­برداری از عرصه­های طبیعی ایجاد می­نمایند. سطح وسیعی از مراتع کشور در مناطق خشک و نیمه خشک واقع شده است. به دلیل محدودیت منابع آبی قابل شرب و نیز حساسیت و شکنندگی اکوسیستم های مرتعی مناطق فوق، مدیریت منابع آب آن­ها، بیش از هر منطقه دیگری ضروری بوده و به عنوان یکی از ابزارهای مهم تولید ثروت، از نظر اهداف اقتصاد مقاومتی اهمیت اقتصادی و زیست محیطی قابل توجهی دارد. کمبود آب، یا زیادی آن و یا عدم دسترسی به آن در مرتع، به استفاده غیر اصولی از این منبع با ارزش منجر خواهد شد. الگوی فعلی مصرف آب با اقلیم خشک کشور ایران ناسازگار بوده و علاوه بر ایجاد موانع برای دستیابی به اهداف توسعه کشور، حفظ وضع موجود را نیز مشکل نموده است. تنها راهکار پیشنهادی برای حل این مشکل، کنترل و مهار هرزآب ها و سیلاب های حاصل از نزولات آسمانی با هدف ذخیره سازی آب باران در مراتع می باشد. در این تحقیق روش های مورد استفاده جهت استحصال آب باران عبارتند از: پیتینگ، بانکت، تراس بندی، آب انبار و کنتور فارو. ارزیابی تاثیر اجرای عملیات سطوح آبگیر باران، بر بازده اقتصادی مراتع مناطق خشک و نیمه خشک، در راستای بهره وری بهینه از مراتع به منظور تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی در بخش منابع طبیعی می باشد. این ارزیابی براساس دو روش نرخ بازدهی داخلی (IRR) و نسبت منفعت به هزینه(BCR)  انجام شد. نتایج نشان داد که با توجه به سودآوری پروژه (۰۴/۲ درصد) و نرخ بازدهی داخلی (۶۳/۰ درصد)، شاخص BCR بدست آمده بزرگتر از یک می باشد لذا اجرای طرح مذکور از نظر اقتصادی توجیه پذیر بوده و درآمد زیادی را عاید دامداران ساکن در محدوه طرح می نماید. بر اساس نتایج حاصله ۶۰ درصد از افزایش تولید ناشی از عملیات اصلاحی صورت گرفته و ۳۵ درصد ناشی از عملیات قرق بوده که نشان دهنده تاثیر مثبت عملیات مختلف اصلاحی بر پوشش گیاهی و خاک مراتع می باشد.

کلیدواژه ها:

Keywords: Economic efficiency ، Rain catchment areas ، Pastures ، Arid and semi-arid regions ، واژه های کلیدی: بازده اقتصادی ، سطوح آبگیر باران ، مراتع ، مناطق خشک و نیمه خشک