مقایسه آلکالوئیدهای پایه های نر و ماده ارمک کبیر (Ephedra major Host.) و ارمک میانه (Ephedra intermedia Schrenket.)

هدف: گونه های مختلف ارمک ها دو پایه بوده، و این دو پایه از نظر شکل ظاهری مشابه هستند. این گیاهان دارویی سرشار از متابولیت های ثانوی مانند آلکالوئید می باشند. هدف تحقیق حاضر مطالعه آلکالوئیدهای دو پایه دو گونه ارمک کبیر و میانه برای شناسایی پایه نر و ماده در دوران اولیه رشد بود.مواد و روش ها: در خرداد ماه ۱۳۹۷، شاخساره پایه های نر و ماده زمان گلدهی ارمک کبیر(Ephedra major Host.)، از بیجار کردستان و ارمک میانه (E. intermedia Schrenket.)، از ساوه جمع آوری شدند. از شاخساره پایه های نر و ماده عصاره آلکالوئیدی آماده و ترکیبات عصاره ها با کروماتوگرافی لایه نازک و گازکروماتوگرافی جرمی مورد مطالعه قرار گرفتند.یافته ها: کروماتوگرافی لایه نازک آلکالوئید شاخساره پایه های نر و ماده ارمک کبیر و ارمک میانه نشان داد که دو پایه از نظر نوع آلکالوئید با یکدیگر متفاوت هستند. گازکروماتوگرافی جرمی نشان داد که در عصاره آلکالوئیدی پایه های ماده و نر ارمک کبیر، به ترتیب بیش از ۲۴ و ۲۸ آلکالوئید و در ارمک میانه به ترتیب ۱۹ و ۲۰ آلکالوئید با بیش از mgg-۱dw۲/۰ وجود دارد. بیشترین آلکالوئید پایه ماده ارمک کبیر، ۲-اوگسازولیدینون و سه آلکالوئید دارویی مهم افدرین، آمفتامین و سروتونین و بیشترین آلکالوئیدها در پایه نر پزدوافدرین، افدرین و ۲-اوگسازولیدینون بود. بیشتر آلکالوئید ها در دو پایه متفاوت بودند. آلکالوئیدهای افدراوکسان، تترامتیل اوریک اسید، ارگوتامین و فن دیمترازین، چهار آلکالوئید دارویی مهم در پایه ماده ارمک میانه بودند. بیشتر آلکالوئیدهای پایه نر و ماده ارمک میانه متفاوت بودند. در هر دو پایه ارمک میانه، افدرین و پزدوافدرین، مشاهده نشد.نتیجه گیری: دو گونه ارمک کبیر و میانه و پایه های نر و ماده، هر یک از نظر آلکالوئیدها و دیگر مواد موثر، با هم متفاوت بوده و با نظر گرفتن یک آلکالوئید متفاوت، می توان آنها را در دوران اولیه رشد شناسایی کرد.

کلیدواژه ها:

آلکالوئید ، افدرین ، پزدوافدرین ، آمفتامین ، سروتونین ، ارمک کبیر