مرور و بررسی تجارب معماری بشردوستانه در جهان

امروزه جهان میزبان تعداد کثیری از سوانح طبیعی و انسان ساخت می باشد که پیامدهایی تاسف بار برای جوامع در پی دارد و افرادی که کمترینمنابع را بر ای بازسا زی زندگی خود در اختیار دارن د، اغلب بدترین آسیب را می بینند. در این میان، پاسخ های مرسوم به سوانح، معطوف به ارائهکمک های فو ری و تامین منابع ما لی و فیزیکی بوده و آنچه در این اقدامات مغفول می ماند، چگونگی روند بازسا زی زندگی جوامع و نحوهسازماندهی انرژی بازماندگان برای بازسازی می باشد که می تواند به منزله فرصتی مثبت بر ای تغییر پس از سوانح تلقی شود. معماری بشردوستانهحوزه ای نوظهور در نظریه و حرفه ورزی معماری است که با هدف ایجاد کمک، حفاظت و حمایت در پاسخ به ن یازهای بشردوستانه ایجاد شده ومی کوشد از طریق فر مهای ساخت هشده و ارائه راهکارهای فضایی، به جوامع آسیب دیده از سوانح یاری رساند تا بتوانند کنترل زندگی خود را بهدست بگیرند. با توجه به رو به رشد بودن این موضوع و کمبود پژوهش های معرف این نوع طراحی در تئوری و حرفه معماری، این مقاله میکوشد با بررسی متون تخصصی این حوزه، اصول و مولفه های محوری آن را واکاوی کند و از طریق مطالعه نمونه های پروژه های معماریبشردوستانه در سطح جهان، ویژگ یهای متمایز استراتژی ها، شیو هها و ابزارهای به کار گرفته شده در این رویه از معماری و چگونگی کمک آنها به بهبود شرایط زندگی جوامع را پیگیری کند. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که رویکر دی همکارانه و همه جانبه در روابط بینمعماران و جامعه آسیب دیده در جریان بوده و فرآینده ای مطرح شده توسط این متخصصان به اندازه نتایج معماری مهم بوده است. شیوه هاینظیر بهره گیری از نیروی کار بومی به واسطه تضمین اشتغال، ارائه راه حل های با دوام با تکیه بر استفاده از منابع محلی، مهارت افزایی و آموزشبه جامعه بومی در حوزه دانش ساخت و ساز و به کاربستن تکنیک ها و ابزارهای مشارکتی در مرحله طراحی، از بارزترین استراتژی های به کارگرفته شده در این پروژه ها بودند. همچنین نتایج این پژوهش نشان می دهد پروژه های مذکور، به ارتقای حس جمعی از دست رفته پس ا زسوانح، توانمندسازی و ظرفیت سازی جوامع آسیب دیده نیز انجامیده است که پیامدهایی نظیر افزایش خودباوری و تاب آوری اجتماعی را بهدنبال داشته است .

کلیدواژه ها:

معماری بشردوستانه ، سانحه ، بازسازی ، مشارکت ، جوامع آسیب دیده