ویژگی های اپتیکی و شیمی کانی فلوئوریت های رنگین از معادن استان مازندران و علل رنگ بندی آنها

فلوئوریت­های رنگین و بی­رنگ از معادن استان مازندران به منظور دستیابی به علل رنگ­بندی آنها به روش­های طیف­سنجی، پرتودهی گاما، گرما­دهی و تجزیه شیمیایی بررسی شدند. همه فلوئوریت­ها در ناحیه فرابنفش جذب نشان دادند اما در بخش مرئی، فلوئوریت بنفش پررنگ در ۵۶۰ نانومتر و فلوئوریت قهوه­ای پررنگ حدود ۴۳۳ نانومتر دارای نوار جذبی پهن بودند و انواع بی­رنگ و سفید نوار جذبی نداشتند. پرتودهی فلوئوریت بی­رنگ اولیه با پرتوی گاما افزون بر رنگین نمودن آنها، موجب ایجاد نوار جذبی در طیف مرئی شد. گرما­دهی فلوئوریت­های بنفش پررنگ موجب کاهش رنگ به صورتی کم­رنگ و فلوئوریت بنفش کم­رنگ به بی­رنگ گردید. از نظر شیمیایی، فلوئوریت قهوه ای پررنگ و بنفش پررنگ از بیشترین مقدار (۱) مجموع غلظت عناصر خاکی نادر (حدود ppm۲۰REEs=Σ)، Y (ppm۹ برای  فلوئوریت قهوه ای و ppm ۵/۳ برای فلوئوریت بنفش) و (۲) مجموع غلظت عناصر رادیواکتیو U و Th (ppm ۸/۲ برای فلوئوریت قهوه ای و ppm ۹/۷ برای فلوئوریت بنفش) برخوردار بودند. برپایه این پژوهش، ناراستی­های شبکه­ای در ساختار فلوئوریت ناشی از واپاشی پرتوزاد اورانیوم و توریوم که مراکز رنگ را در شبکه بلوری فلوئوریت سبب می­شوند به عنوان مهمترین عامل ایجاد رنگ در فلوئوریت­های مورد بررسی معرفی شدند که با آزمایش­های پرتودهی گاما و گرمادهی تایید شد.

کلیدواژه ها:

fluorite ، coloration ، absorption bands ، mineral chemistry ، فلوئوریت ، رنگ بندی ، طیف جذبی ، شیمی کانی.