سنگ نگاری و زمین شیمی دولومیت های سازند شهبازان و بررسی مرز احتمالی آن با سازند آسماری از دیدگاه ژئوشیمی عنصری (شمال خاوری کوهدشت، جنوب لرستان)

سازند شهبازان (ائوسن میانی تا پسین) از توالی­های دولومیتی، سنگ­آهک دولومیتی و مارن تشکیل شده است. به منظور بررسی سنگ­نگاری و زمین­شیمی نهشته­های این سازند و تعیین مرز احتمالی آن با سازند آسماری یک برش چینه­شناسی به ضخامت ۱۲۱ متر در شمال خاوری کوهدشت انتخاب گردید. در این برش، سازند شهبازان با سنگ­شناسی سنگ­آهک و دولومیت به صورت ناپیوسته و هم­شیب بر روی سازند آواری کشکان قرار گرفته و مرز بالایی آن توسط کربنات­های سازند آسماری به صورت ناپیوستگی فرسایشی پوشیده شده است. مطالعات صحرایی و سنگ­نگاری بر روی ۹۰ مقطع نازک رسوبی و مطالعات زمین­شیمی بر روی ۳۰ نمونه از سازند دولومیتی شهبازان و ۱۰ نمونه از سازند کربناته آسماری به روش­های (EDS) و (EPMA) صورت گرفت. با توجه به داده­های سنگ­نگاری و زمین­شیمی دو گروه از دولومیت­ها شناسایی گردید. دولومیت­های اولیه (دولومیکرایت­ها­) در اندازه­های کمتر از ۱۰ میکرون و دولومیت­های ثانویه (دولومیکرواسپارایت­ها و دولواسپارایت­ها) در اندازه­های بزرگ­تر از ۱۰ میکرون مشاهده شدند. وجود شواهدی مانند تخلخل چشم پرنده­ای، لامینه­های جلبکی و اینتراکلست­ها و نبود کانی­های تبخیری در نمونه­های مورد مطالعه نشان داد، دولومیت­های اولیه در یک مدل جزرومدی تشکیل شده­اند، سپس بر اثر تراوش شورابه­های کف حوضه­ای در پلت­فرم کربناته سازند شهبازان دولومیت­های ثانویه در یک مدل دیاژنزی دفنی کم عمق تا متوسط گسترش یافته­اند. با استفاده از آنالیز عنصری مشخص گردید از دولومیت­های اولیه به سمت دولومیت­های ثانویه افزایشی در میزان عناصر Fe، Mg و Mn دیده می­شود و همزمان میزان عناصر Sr، Ca و Na کاهش پیدا می­کند. در مرز احتمالی بین سازندهای شهبازان و آسماری میزان Sr، Ca، Na، Sr/Mn و Ca/Mg افزایش و میزان عناصر Mn، Mg و نسبت Mn/Ca کاهش نشان می­دهد. شواهد ژئوشیمیایی نشان داد تمام دولومیت­های مورد مطالعه غیراستوکیومتری می­باشند (Ca/Mg ≥۲) و مقادیر بالای عنصر Na با میانگین ۶/۰ درصد وزنی دلالت بر این موضوع دارد.

کلیدواژه ها:

سنگ نگاری ، دولومیت ، زمین شیمی ، سازند شهبازان ، کوهدشت ، لرستان