حفاظت از درختان کهن سال در راستای حمایت از تنوع ژنتیکی جنگل

درختان کهنسال از مهم ترین ذخایر ژنتیکی کشور محسوب شده و اهمیت زیادی از جنبه های اکولوژیکی، جنگل شناسی و ژنتیک جنگل دارند. مدیریت و حفاظت مناسب درختان کهن سال مستلزم دانستن اطلاعات پایه و اساسی در مورد آنها است. یکی از اطلاعات ضروری شناسایی درختان کهنسال و دانستن وضعیت پراکنش آنها در عرصه های جنگلی است. در این راستا در پژوهش حاضر بررسی درختان کهنسال در سطح جنگل های استان ایلام انجام گردید. شناسایی و انتخاب درختان کهن سال بر اساس معیار قطر برابر سینه و روش نمونه برداری بدون پلات انجام شد. به عبارت بهتر، درختان کهن سال یا با سن بالا لزوما قطر برابر سینه بیشتری نسبت به درختان همجوار و همنوع خود دارند، به طوری که در جنگل به راحتی قابل-تشخیص از سایر درختان میباشند. بعد از انجام جنگل گردشی های زیاد و پرس وجو از مردم محلی تعداد ۱۱۵ درخت کهن سال متشکل از ۴۳ اصله گونه بنه، ۲۷ اصله گونه بلوط ایرانی، ۵ اصله لرگ، ۵ اصله نارون، ۱۱ اصله زبان گنجشک، ۳ اصله داغداغان، ۴ اصله چنار، ۴ اصله انجیر، ۷ اصله زیتون و ۴ اصله زربین شناسایی شد. وجود درختان کهن سال زیاد و تنوع گونه ای فراوان آنها در رویشگاه های جنگلی استان نشان دهنده شرایط اکولوژیکی مناسب آنها است. حضور درختان کهن سال از گونه های مختلف بیانگر تنوع ژنتیکی این درختان در مناطق جنگلی استان ایلام است. با توجه به پایداری درختان کهن سال در امتداد عمر طولانی خود میتوان از طریق تولید نهال های مقاوم حاصل از بذور آنها، ضمن کمک به احیای جنگلهای بلوط تخریب یافته، تنوع ژنتیکی این جنگل ها را تقویت نمود. پراکنش درختان کهن سال در عرصه های جنگلی از طرفی و حضور و فعالیت های انسان در عرصه های جنگلی از طرف دیگر موجب تهدیداتی برای درختان کهن سال است. لذا بایستی به حفاظت از درختان کهن سال در عرصه های جنگلی همت گمارد. به علاوه با توجه به تنوع حضور درختان کهن سال در جنگل، قاعدتا بایستی روش های حفاظتی متناسب با هرکدام را بکار برد.

کلیدواژه ها:

درختان کهن سال ، تنوع ژنتیکی ، جنگل های بلوط ، قطر برابر سینه ، ایلام.