قارچ های عامل سفیدک سطحی در عرصه های جنگلی و مرتعی زاگرس میانی و شمالی

قارچهای عامل سفیدک سطحی (Erysiphales) از عوامل بیماری زای مهم گیاهی هستند. این پژوهش بهمنظور شناسایی و بررسی تنوع زیستی این قارچ ها در مناطق جنگلی و مرتعی در زاگرس میانی و شمالی و مطالعه مولکولی برخی جدایه ها، همچنین بررسی شاخص شدت بیماری در گونه های آلوده کننده بلوط در این مناطق انجام شده است. در چهار استان لرستان، کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی، با روش پلات اندازی از مناطق جنگلی و مرتعی در این استان ها از ارتفاعات مختلف از سطح دریا به صورت تصادفی سیستماتیک نمونه برداری شد. بررسی تنوع زیستی و وضعیت آلودگی گیاهان به این بیماری مطالعه شد. از گونه های آلوده به این قارچها نمونه هایی جمع آوری و به آزمایشگاه منتقل شدند و با بررسی مشخصات ریخت شناسی گونه های عامل سفیدک سطحی شناسایی شدند. سپس شاخص های تنوع زیستی و غنای گونه ای این گونه ها محاسبه شد و درصدهای فراوانی نسبی و فراوانی کل این گونه ها نیز برآورد شد و با نرم افزارهای آماری آنالیز شدند و بررسی همبستگی شاخص های تنوع و غنا باهم انجام شد. به منظور مطالعه مولکولی در برخی جدایه های آنها، DNAژنومی آنها استخراج شد. ناحیه کامل rDNA - ITS با واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) با آغازگرهای اختصاصی سفیدک سطحی تکثیر شد. توالی های نوکلئوتیدی محصولاتPCR با استفاده از توالی یابی مستقیم به دست آمد. این توالی ها پس از ویرایش و بلاست آنالیز شدند و بر اساس بیشترین درصد تشخیص شناسایی آنها انجام شد و نقشه طبقات اقلیمی مناطق به روش دمارتن تهیه شد و با استفاده از نرم افزار جیای اس با نقشه اقلیم تلفیق شدند. در این تحقیق گیاهان شناسایی شده شامل ۲۴ تیره گیاهی و ۷۸ جنس و ۱۱۶ گونه بودند و ۴۸ گونه قارچ از ۷ جنس روی آنها شناسایی شده است. ازنظر شاخصهای تنوع زیستی، غنا و یکنواختی بین مناطق بررسی شده اختلاف معنی دار مشاهده نشد. بین شاخصهای تنوع و غنای قارچ های اریزیفالز و گونه های گیاهی آلوده همبستگی مثبت وکاملا معنیدار (r = /۹۸) وجود داشت. بعضی گونه های میزبان این قارچ ها جدید بودند. گونه های قارچی و گیاهی در مناطق اقلیمی مختلف پراکنش متفاوتی داشتند. خسارت این قارچها در کنار دیگر عوامل آسیب رسان و وضع بحرانی سطح تحت اشغال این گونه های گیاهی، گیاهان منطقه را تهدید میکند.

کلیدواژه ها:

تنوع زیستی ، قارچ ، سفیدک سطحی ، عرصه های جنگلی و مرتعی ، زاگرس ، بیماری گیاهی.