بررسی مقایسه ای ابیات استشهادی در حمزه نامه و حسین کرد

قصه های عامیانه با پیشینه ای دیرینه، حامل نکات ارزنده ای هستند. در نتیجه، ضرورت دارد، این متون از زوایای مختلف مورد پژوهش قرار گیرند. دو تا از این آثار، قصه حمزه نامه و حسین کردشبستری است که در زمان صفویان مکتوب شده اند. در این متون، ابیاتی به کار رفته که با هم مقایسه شده اند. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی است. در مقدمه و متن حمزه نامه ۱۲۰ بیت به کار رفته، که بسیاری از آن ها تکرار شده اند، ولی در متن حسین کرد ۴۰ بیت به کار رفته است. اشعار این کتب به موضوعات مدحی، اندرزی، اجتماعی، حماسی، عاشقانه، دعایی و توصیفی دسته بندی شده اند. بعضی از تشابهات این دو اثر عبارتند از: مذهبی بودن، حماسی بودن، عامیانه بودن و ... این دو قصه، تا مدت مدیدی به شیوه نقالی و شفاهی بیان می شدند. نویسنده هر دو اثر نیز نامعلوم است، نثر هر دو، ساده و عامیانه است، اگرچه در حمزه نامه اندکی نثر متکلف مشاهده می شود. تفاوت های دو اثر: حمزه نامه حجیم تر و دارای واژگان اصیل و کهن فارسی بیشتری است، اما در قصه حسین کرد واژگان ترکی، عامیانه تر و جدیدتر به کار رفته، قدمت حمزه نامه نیز بیشتر است. تکرار ابیات در دو کتاب زیاد است، ولی ابیات تکراری در حمزه نامه خیلی بیشتر است. بسیاری از مطالب حمزه نامه تناسب زمانی ندارند، اما مطالب تاریخی و جغرافیایی حسین کرد به حقیقت نزدیک ترند. بعضی از اشعاری که در این دو متن به کار رفته از فردوسی، نظامی و ... است. تشابه و تفاوت های هر دو کتاب با مثال، جدول، آمار و درصد، در ادامه نشان داده شده است.

کلیدواژه ها:

استشهاد ، حمزه نامه ، داستان عامیانه ، قصه حسین کرد ، مقایسه