مطالعه تاثیر مالچ کاه و کلش گندم بر نگهداشت رطوبتی خاک در شرایط دیم

کمبود آب مهمترین عامل محدودکننده عملکرد محصول در مناطق خشک و نیمه­خشک است. از این رو جلوگیری از هدررفت آب و دستیابی به عملکرد مناسب امری مهم در کشتزارهای دیم محسوب می­شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر کاه و کلش گندم بر محتوای رطوبتی خاک تحت شرایط دیم در منطقه نیمه­خشک انجام گرفت. پنج سطح مالچ کاه و کلش گندم (صفر، ۲۵، ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد پوشش سطح) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در زنجان بررسی شد. مقدار مصرف مالچ در تیمار ۱۰۰ درصد پوشش سطح معادل با ۶ تن در هکتار بود. برای این منظور، ۱۵ کرت به ابعاد ۲ متر×۵ متر در زمینی دیم با شیب ۱۰ درصد احداث و مالچ­ها با خاک مخلوط شدند. رطوبت خاک به روش حجمی در فواصل هفت روز طی دوره رشد (از مهر ۱۳۹۴ تا تیر ۱۳۹۵) اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که محتوای رطوبتی خاک طی دوره رشد دارای تغییرات زمانی می­باشد و بیش­ترین مقدار محتوای رطوبتی خاک در کرت­های مالچ­دهی شده در اسفند ماه، همزمان با وقوع بیش­ترین بارندگی ماهانه رخ داد. رابطه­ای معنی­دار بین محتوای رطوبتی خاک و سطح مصرف مالچ وجود داشت (۰۰۱/۰P< و ۹۵/۰=۲R). افزایش محتوای رطوبتی خاک در تیمار­های مالچ­دهی شده همگام با افزایش ظرفیت نگهداری آب خاک بود به­طوری که کاربرد مالچ اثری مثبت بر ظرفیت نگهداری آب خاک داشت. بیش­ترین مقدار رطوبت حجمی خاک در تیمار ۱۰۰ درصد مالچ (۶۲/۱۰ درصد) بود که نسبت به تیمار شاهد ۱۱ درصد افزایش نشان داد. تفاوت معنی­دار بین تیمار ۱۰۰ درصد مالچ و تیمار ۷۵ درصد از نظر تاثیر بر محتوای رطوبتی و ظرفیت نگهداشت آب خاک وجود نداشت؛ بنابراین کاربرد سطح ۷۵ درصد مالچ کاه و کلش گندم روشی مناسب برای افزایش ظرفیت نگهداری آب خاک و در نتیجه حفظ رطوبت خاک در کشتزارهای دیم منطقه نیمه­خشک است.

کلیدواژه ها:

Plant residues ، Temporal variability ، Soil water content ، Semi-arid region ، Water loss