جمهوری اسلامی ایران و جایگاه ژئوپلیتیکی-ژئواکونومیکی و انرژی حوزه خزر

ایران بر موضوع تصمیم گیری و حل و فصل مسائل دریای خزر بر اساس اتفاق آرا تاکید دارد و معتقد است که رعایت این اصل الزامی است و تنها در این صورت است که کشورهای ساحلی به یک توافق پایدار خواهند رسید. همچنین با توجه به اینکه دریای خزر یک دریای بسته محسوب می شود و تامین منافع یک کشور ساحلی درگرو همکاری با دیگر کشورهای ساحلی است، همکاری در خصوص منافع مشترک و پرهیز از اقدامات یک جانبه یا چندجانبه که در مغایرت با منافع دیگر کشورها باشد، در دریای خزر اهمیت زیادی دارد. این در حالی است که در مقابل ایران، کشورهای روسیه، قزاقستان و آذربایجان با توجه به وجود منابع سرشار نفت و گاز در سواحل خود، دریای خزر را دریای بسته می دانند و این دیدگاه را مطرح می کنند که حق هر کشور از رژیم حقوقی خزر را باید با تقسیم محاسبه کرد؛ دیدگاهی که البته موردتوجه ایران و ترکمنستان قرار نگرفته است.. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با ابزار گردآوری کتابخانه­ای درصدد تبیین " جایگاه ژئوپلیتیکی و انرژی(نفت،گاز) ایران در دریای خزر بعد از فروپاشی شوروی" می­باشد.استخراج و فروش ذخایر انرژی خزر بدون توجه به قراردادهای ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ میان ایران و شوروی سابق و نیز نفوذ قدرت های بیگانه در این منطقه سبب مشکلات عدیده شده است. در مورد «موقعیت ژئوپلیتیکی -ژئواکونومیکی دریای خزر و خطوط لوله انتقال انرژی آن و تاثیراتش بر منافع و امنیت ایران باید تاکید کرد که ج.ا.ا. پس از فروپاشی نظام دوقطبی به واسطه هم جواری با این منطقه مهم و قرار گرفتن در هارتلند انرژی جهان، بهترین، کوتاه­ ترین به صرفه ترین و امن ترین مسیر برای انتقال انرژی این منطقه به بازارهای جهانی به شمار می رود. با توجه به ظرفیت های ژئوپلیتیک ایران و نیز موقعیت ژئواستراتژیک که به صورت ایجابی در تامین امنیت ملی و افزایش وزن ژئوپلیتیکش موثر است

کلیدواژه ها:

دریای خزر ، جمهوری اسلامی ایران ، منافع ملی ، ژئوپلیتیکی-ژئواکونومیکی