تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه پس از انقلاب اسلامی با تاکید بر نظریه توازن قوا مورگنتا

کشورهای ایران و روسیه از دیرباز دو قطب مهم در دو سوی دریای خزر بوده­اند که در مناطق هارتلند و ریملند جهانی قرارگرفته­اند. اهمیت ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک دو کشور نسبت به سایر کشورهای منطقه سبب شده نقش پویاتری در معادلات سیاسی آسیای مرکزی و قفقاز داشته باشند. ازآنجا که امروزه عامل قدرت و وزن ژئوپلیتیکی در روابط بین الملل اهمیت دوچندان یافته است و روسیه یک قدرت جهانی و ایران یک قدرت منطقه­ای قلمداد می شود؛ دو کشور همواره در روابط خود از این عامل­ها در جهت اعمال سیاست های خود بهره می برند. نظریه واقع­گرایی هانس مورگنتا که بر توازن قوا و نقش عامل قدرت تاکید دارد، گواهی بر این ادعا می باشد. این مقاله سعی دارد با روش کیفی و رویکرد توصیفی­تحلیلی و از دیدگاه نظریه توازن قوا به تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه پس از انقلاب اسلامی بپردازد. براین اساس نتایج پژوهش حاکی از آن است، همان طور که مورگنتا بر عامل قدرت و منافع ملی به عنوان مهم ترین شاخص در روابط بین­الملل تاکید دارد، روسیه همواره همه روابط سیاسی خود را با ایران به ویژه در مسائل منطقه آسیای مرکزی – قفقاز- غرب آسیا و برجام در راستای منافع ملی خود تدوین کرده و روابط تاکتیکی خود را با ایران مبتنی بر اهداف استراتژیک در جهت افزایش قدرت و وزن ژئوپلیتیکی خود بهره برده است. ولی به نظر می رسد، تصمیم گیرندگان در عرصه روابط خارجی باید بیش ازپیش به این عوامل توجه کنند.

کلیدواژه ها:

ژئوپلیتیک ، روابط خارجی ، ایران ، روسیه ، نظریه مورگنتا