شبیه سازی تاثیر سناریوهای مختلف اصلاحی مرتع بر میزان تبخیر و تعرق گیاهان در حوضه گرگان رود، استان گلستان

در مطالعات بهره وری آب مقادیر رواناب، تبخیر و تعرق گیاهان و تولید مرتع مهم تربن متغیرها هستند. مراتع استان گلستان به علت موقعیت جغرافیایی، اقلیمی و تخریب بالای این منابع همچنین تغییر شدید کاربری اراضی و کاهش پوشش گیاهی شرایط لازم برای تشکیل رواناب را دارد. به منظور تعیین چگونگی مدیریت بهینه مراتع در این تحقیق سناریوهای اصلاح مرتع با استفاده از مدل SWAT در حوزه آبخیز گرگانرود مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. واسنجی و اعتبارسنجی مدل توسط برنامه SWAT-CUP و الگوریتم SUFI-۲ در مدل اکوهیدرولوژیکی SWAT انجام گرفت. بدین منظور ابتدا مدل  SWAT برای دوره ۳۱ ساله دبی(ماهانه) سپس برای مدت ۵ سال تولید مرتع(سالانه)، واسنجی و اعتبارسنجی شد و سپس سناریوهای مختلف مرتعی اعمال و مدل مجددا اجرا گردید. نتایج نشان داد عملکرد مدل جهت پیش بینی دبی کاملا رضابت بخش بوده است. مقادیر ضرایب نش-ساتکلیف به ترتیب در ایستگاه های بصیرآباد، تیل آباد و حاجی قوشان در دوره واسنجی ۷۲/۰، ۷۱/۰ و ۶۴/۰ و در دوره اعتبارسنجی ۵۹/۰، ۴۸/۰ و ۵۳/۰ بدست آمد. همچنین چهار سناریوی اصلاحی مرتع (بیومکانیکی، بیولوژی، مکانیکی و مدیریت چرای دام) در این تحقیق تعریف شد. بر این اساس با کاربرد سناریوهای مکانیکی، بیولوژیکی، بیومکانیکی و مدیریت چرا، مقدار تبخیر و تعرق گیاهان به ترتیب ۳/۲%، ۸/۱۲%، ۵/۱۵% و ۸/۲% در هر سناریو نسبت به میزان تبخیر و تعرق شاهد افزایش پیدا کرده است. نتایج نشان داد که سناریوی بیومکانیکی مناسب ترین سناریو در افزایش میزان تبخیر و تعرق گیاهان در مراتع ضعیف و متوسط می باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت مرتع ، مدل SWAT ، روش SUFI-۲ ، حوضه گرگانرود ، استان گلستان