اثر پویایی ساختاری گنبد نمکی بر شوری اراضی پیرامون آن

مهمترین عامل زمین ساختاری که در بیابان زایی موثر است رخنمون گنبدهای نمکی است. به علت خاصیت انحلال پذیری آن و همچنین تاثیری که می تواند بر کیفیت منابع آب و خاک مناطق اطراف بگذارد، مطالعه و بررسی آن از اهمیت ویژه­ای در طرح­های کشاورزی و منابع طبیعی برخوردار است، زیرا منجر به کاهش حاصلخیزی خاک و گسترش بیابان­ها خواهد شد. در این پژوهش سعی شده است با بررسی کیفیت آب های سطحی و زیرزمینی و همچنین بررسی عوامل زمین شناسی، ریخت شناسی، پویایی نمک و درزه های تکتونیکی اطراف گنبد نمکی دشتی ارتباط آن در بیابان زایی مشخص گردد. ضخامت ستون نمک در گنبد نمکی دشتی در حدود ۲۸۰۰ متر برآورد شده است و نمکشارهای نمکی تحت تاثیر توپوگرافی گنبد (شمال شرقی- جنوب غربی) از دو طرف سرازیر شده و روی سنگ­های درون گیر اطراف قرار گرفته­اند. بنابراین رسوبات پایین دست مدام مورد تهدید آلودگی ها می باشند. به طوری که با بررسی پویایی گنبد مشخص شد که تعادل میان میزان عرضه و فقدان نمک در گنبد نمکی مورد نظر همیشه برقرار است و در گسترش بیابان در اطراف خود نقش فعال و دائمی دارد. جریان آب­های زیرزمینی در آبخوان­های منطقه به طور عمده توسط تراوایی درزه های تکتونیکی و گسل های اطراف گنبد کنترل می­شود و تاثیر گنبد در شوری آب های زیرزمینی را تایید می نماید. فعالیت نزدیک به سطح دیاپیر نمکی دشتی قبل از کوه زایی زاگرس عاملی مهم و اساسی در تخریب خاک های محدوده طاقدیس کنگان و گسترش بیابان زایی می باشد.

کلیدواژه ها:

درزه ، پویایی نمک ، کیفیت آب ، دیاپیر نمکی ، نمکشار