فرهنگ و ادبیات عامیانه و هویت شهری

ریشه های فرهنگ و تمدن هر قوم و ملت، مهم ترین سرمایه اجتماعی و معنوی آن جامعه بوده و بیش از هرمقوله ای دارای اهمیت است. تاثیرگذاری و تبلور این ریشه ها در جنبه های مختلف اخلاقی، رفتاری، گفتمانی، خلق و خوی فردی و زندگی اجتماع افراد جامعه را " فرهنگ عامه" یا " فرهنگ عوام" می نامند. در مباحث فرهنگی و تمدنی نخستین موضوع در بررسی فرهنگ عامه این است که نقطه آغازین آن از کجاست و از چه نشات یافته است. پاسخ این سوال در تمامی فرهنگ های کهن یکسان و واحد است: نقطه شروع این موضوع را باید درتخیلات و پاسخ سازی های نیاکانمان در گذشته های دور و در برابر سوالات خود از آنچه در طبیعت می دیدند، جست و جو کرد. مردمان گذشته های دور استواری کوه ها، امواج دریاها، رفت و آمد پی درپی شب و روز ، باران، سیل، طوفان و صدها منظره دیگر از جلوه های خلقت را می دیدند و برای علت آن ها پاسخی نداشتند. این بود که به جهت پاسخ گویی به سوالات خود و نسل های بعد از خود به تخیل و افسانه سرایی و داستان پردازی روی می آوردند و برای هر موضوعی که به قول مردمان امروزی گفتمانی در بین ایشان به وجود می آمد، داستان سرایی ها می کردند و به این ترتیب بود که قصه ها، افسانه ها، اسطوره ها، ترانه ها ،تصنیف ها، بازی های منظوم، امثال و حکم، مثل ها و چیستان هایی در بین ایشان به وجود آمد و به صورت شفاهی از فردی به فرد دیگر و از نسلی به نسل دیگر منتقل شد و به تدریج تبدیل گشت به مجموعه ای از مشترکات فرهنگی یک ملت، عامل پیوند دهنده آن ها با یکدیگر و بستری برای انجام تعاملات در زمینه های مختلف. اکنون این مشترکات فرهنگی درسیر تاریخی خود با تمام تغییرات ماهیتی و محتوایی که کم و بیش بر آن ها وارد شده است، به قرن حاضر و به جامعه امروزین ما رسیده است. قرن معاصری که دارای ویژگی های بسیار متفاوت و متمایزی با قرون گذشته است؛ از حیث سبک زندگی، ایجاد ارتباط و تعامل، محاصره در تکاپوی رسانه ها و زندگی شهرنشینی که در بخشی از این مقاله سعی شده است به ارتباط آن با فرهنگ عامیانه اشاره شود.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، فرهنگ عامه ، تخیلات ، جامعه ، زندگی شهرنشینی