قیاس زیبایی در نگاه صدرالمتالهین و بورکهارت در هنرهای تجسمی

زیبایی شناسی شاخه ای از فلسفه است که به تحقیق مفهومی و نظری هنر و تجربه زیبایی شناسی اختصاص دارد. صدرالمتالهین ، معتقد است که زیبایی با وجود، مساوقت دارد و منشاء زیبایی ، جمیل مطلق است . زیبایی امری عینی است . پس از ویژگی های وجود، مثل اصالت داشتن ، مشکک بودن،... برخوردار است . بزرگان فلسفه یونان، افلاطون و ارسطو؛ زیبایی را به دو مقوله صوری و معنوی و یا ظاهری و باطنی تقسیم می کنند. ایشان بر این باورند که هر دو مقوله در مراتب علم و هنر و اخلاق تجلی یافته است و در واقع »زیبایی « را به معنای تجلی نظم و هماهنگی و تناسب و اندازه می دانستند. اغلب فلاسفه هنر را مطلق نمی دانند بلکه آن را رها از هرگونه قید و شرط می دانند. هنر به تنهایی وابسته و زاییده ذهن هنرمند نیست و جمله وقایع و مناسبات اجتماعی و سیاسی و جنگ ها و فقر و رنج مردم در شکل گیری آن موثر بوده است بلکه در این میان زیبایی شکل تکمیل کنندهای را به هنر می دهد. از طرفی جریان فکری »سنتگرایان معاصر«، اهتمام فراوانی نسبت به اهمیت هنر و زیبایی داشته و به طور مستقیم یا ضمنی در آثار خود، به زیبایی شناسی هنرهای دینی از جمله هنر اسلامی پرداخته اند. در این مقاله ابتدا خلاصه نظرات » صدرالمتالهین « درباب مبانی زیبایی و زیبایی شناسی ارائه می شوند. این مبانی شامل عناوین رابطه زیبایی و حقیقت ، وحدت کمال و زیبایی و واقعیت ابژکتیو از لحاظ فرم و محتوا در مقایسه است . سپس به مکتب سنتگرایان و بورکهارت و دیدگاه بورکهات نسبت به زیبایی و در انتها به بررسی مضامین مشترک میان این دو دیدگاه نسبت به زیبایی و هنر پرداخته می شود. نتایج این پژوهش در بررسی زیبایی را در عالم هستی چه از نظر سنتگرایان و چه فلاسفه ؛ چیزی جز یک سیر و سلوک معنوی برای تحقق فضایل و تخلق به اخلاق الهی و تعالی وجود انسانی است . در این نوشتار مقوله هنر بصورت کلی به هنرهای تجسمی نگاه دارد ومورد مطالعاتی آثار تولید شده در عصر حاضر است .

کلیدواژه ها:

سنتگرایان معاصر ، بورکهارت ، زیبایی ، زیبایی شناسی ، صدرالمتالهین