مطالعه ی نشانه های ملهم از نقوش سنتی آذربایجان بر اساس رویکرد آیکونولوژی پانوفسکی

نشانه یکی از اولین بخش های ارتباط تصویری محسوب می شود که در اوایل قرن بیستم میلادی توسعه یافت و به شکل امروزی خود وارد شد. نشانه ها از لحاظ بصری به چند دسته تقسیم می شوند که در این میان نشانه های بومی به دلیل اینکه در طراحی از فرهنگ جامعه ی هدف استفاده می کنند، از اهم یت غیرقابل انکاری در تمامی جوامع برخوردار می باشند. به همین علت است که طراحی این دسته از نشانه ها بایستی با دقت و وسواس بسیار بیشتری انجام گیرد تا مخاطب را به بهترین شکل ممکن درگیر خود کرده و در نهایت بتوانند سازمان یا کسب و کار مورد نظر خود را تا حد امکان صریح ، واضح و سریع به آنان بشناسانند. با توجه به این موضوع که نشانه ها (آیکون) نقش کلیدی در انتقال پیام به مخاطب ایفاء می کنند، بایستی در طراحی این نشانه های بومی دانش فرهنگی جامعه ی مخاطب در انتخاب نشانه های مناسب مورد مطالعه قرار گیرند. اروین پانوفسکی ، تاریخدان هنر آلمانی ، یکی از مطرح ترین اشخاص در زمینه ی آیکونولوژی می باشد که در این تحقیق از نظریات وی بهره گیری شده است . پس از مطالعه ی دقیق آرای پانوفسکی پیرامون مطالعات آیکونها، تمامی پنج نشانه ی بومی منطقه ی آذربایجان موجود در نمونه ی آماری مورد مطالعه قرار گرفته اند. نتایج به دست آمده نشان از این دارند که برخی از نشانه ها به دلیل رعایت کردن سه مرحله ی تفسیر آیکونها، چه آگاهانه و چه ناخودآگاه، سازمان مورد نظر را تقربای کامل به مخاطب شناسانده و سایر نشانه ها به دلیل عدم مطالعه ی دقیق و پیاده سازی دانش فرهنگی در طراحی نتوانسته اند چنان که باید مخاطب را آگاه نمایند. این تحقیق سعی بر این دارد تا با بهره مندی از آرای پانوفسکی ، فرآیند استفاده از آیکونها و همچنین دانش فرهنگی در طراحی نشانه های بومی را برای طراحان گرافیک تسهیل سازد.

کلیدواژه ها:

طراحی نشانه ، نشانه های بومی ، نقوش سنتی ، آیکونولوژی ، اروین پانوفسکی