تکمله ای بر دیوان بسحاق اطعمه ی شیرازی

تکمله ای بر دیوان بسحاق اطعمه ی شیرازی   شهره معرفت*   چکیده شیخ جمال الدین بسحاق اطعمه ی شیرازی، از شاعران و نویسندگان نقیضه سرای قرن های هشتم و نهم هجری است. تنها اثری که از بسحاق اطعمه به یادگار مانده است، کلیات اوست که شامل دیوان و چند رساله در توصیف انواع خوراکی‎هاست. این اثر برای آگاهی از اصطلاحات اطعمه، از منابع دست اول پژوهشگران است و اطلاعات فرهنگی، اجتماعی و ادبی مفیدی را نیز دربردارد. این مجموعه بارها چاپ شده است. نخستین چاپ آن همراه با دیوان البسه با تصحیح میرزاحبیب اصفهانی در سال ۱۳۰۲ق چاپ شد و همین چاپ را کانون معرفت در سال ۱۳۶۰ چاپ کرد و در سال ۱۳۹۲ نیز آزرم همان را بازچاپ کرد. در سال ۱۳۸۲ بار دیگر منصور رستگارفسایی تصحیح دیگری از آن انجام داد و میراث مکتوب آن را منتشر کرد. هر یک از این چاپ ها امتیازهایی دارد؛ اما یافته های نویسنده ی این مقاله نشان از آن دارد که حجم دیوان بسحاق اطعمه بسیار بیش از آن است که در آثار چاپ شده از او وجود دارد و ازسوی دیگر بسحاق تنها شاعری نقیضه‎سرا نیست و اشعار دیگری هم دارد که محور آن ها اطعمه نیست. در این مقاله بر اساس نسخه ای از کتابخانه ی ملک (شماره ی ۴۸۴۲)، به این اشعار تازه می پردازیم. در این نسخه قریب ۷۰۰ بیت تازه (اعم از فارسی و فهلوی) از بسحاق هست که در چاپ های موجود از این کتاب نیست. در این اشعار قراینی است که انتساب آن ها به بسحاق اطعمه را تایید می کند. این اشعار نشان از چهره ی تازه ای از بسحاق اطعمه ی شیرازی دارد که تاکنون کسی بدان نپرداخته است.       * استادیار زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی(گروه تصحیح متون) [e-mail] تاریخ دریافت مقاله: ۲۹/۵/۱۴۰۱                   تاریخ پذیرش مقاله: ۱۶/۹/۱۴۰۱

کلیدواژه ها:

واژه های کلیدی: اشعار و ابیات تازه ، بسحاق اطعمه ، معرفی و بررسی