پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش به روش آنبالاگان با استفاده از GIS (مطالعه موردی: حوضه آبریز دهستان تنیان)

لغزش، حرکت یکپارچه ناگهانی حجمی از خاک و مواد سطح دامنه هاست که به پایین دست دامنه ها منتقل می شود. در سال های اخیر وقوع زمین لغزش ها در مناطق شمالی کشور به دلیل تغییر کاربری اراضی تخریب جنگل و احداث جاده افزایش یافته است. زمین لغزش و ریزش های سنگی نمونه هایی از حرکات توده ای زمین هستند، زمین لغزش در جاده های کوهستانی و جنگلی از جنبه های مختلفی باعث بروز خسارت های مستقیم و غیرمستقیم می شود و خسارت هایی شامل ایجاد محدودیت در مدیریت و بهره برداری از جنگل، نابودی و تخریب رویشگاه ها را در پی دارد. همچنین علاوه بر تلفات جانی زمین لغزش خسارات مالی عمده، تلف شدن دام روستاییان و تخریب زیرساخت ها و زمین های کشاورزی را به همراه دارد؛ بنابراین با شناخت از زمین لغزش ها می توان از بروز آن ها جلوگیری کرد و زمین لغزش را تثبیت کرد. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از مشاهدات میدانی و مطالعات اسنادی و کتابخانه ای به بررسی حرکات دامنه ای در حوضه آبریز دهستان تنیان پرداخته و با توجه به تحلیل نقشه زمین شناسی، گسل ها، توپوگرافی، شیب، جهت شیب، کاربری اراضی و تغییرات آن در سنوات گذشته مناطق مستعد وقوع زمین لغزش را بر پایه مدل آنبالاگان در ۱۵ واحد کاری پهنه بندی نموده و مناطق حساس را کاملا شناسایی نموده است؛ لذا مناطق با خطر زیاد با مساحت ۱۶۰۶ هکتار معادل ۳۸ درصد، مناطق با خطر متوسط ۲۳۵۰ هکتار معادل ۵۶ درصد و مناطق با خطر کم ۲۱۹ هکتار معادل ۶ درصد مشخص گردید و درعین حال راهکارهای لازم و ضروری جهت کاهش خسارات و صدمات را ارائه داده است که این امر می تواند برنامه ریزان و تصمیم گیران را در عرصه های مختلفی چون مدیریت حفاظت خاک و منابع طبیعی، زیست محیطی، تعیین مسیر راه ها، پدافند غیرعامل (تسهیل مدیریت بحران، آمایش، مکان یابی و...) در حوضه آبریز دهستان تنیان یاری نمایند.

کلیدواژه ها:

زمین لغزش ، مدل آنبالاگان ، حوضه آبریز