تاثیر عالم گیری کووید ۱۹ بر عملکرد کمیته های اخلاق در پژوهش

در سخن سردبیری شماره قبل مجله دانشگاه به نقش و ترکیب کمیته های اخلاق در پژوهش پرداختیم ]۱[. در این سخن سردبیری قصد داریم که به اثرات عالم گیری کووید-۱۹ بر عملکرد کمیته های اخلاق در پژوهش بپردازیم. بروز عالم گیری کووید ۱۹ نه تنها سلامت مردم در تمام نقاط دنیا را کاملا تحت تاثیر خود قرار داد، بلکه به شدت تحقیقات علوم سلامت را نیز، دست خوش تغییر نموده است ]۲[. با پیدایش و رشد این عالم گیری، بخش اعظمی از تحقیقات علوم سلامت به شناخت جنبه های مختلف آن اختصاص یافته است. این نکته، سبب گردیده تا تعداد طرح های تحقیقاتی که در زمینه بررسی بیماری کووید -۱۹ به رشته تحریر در می آیند، با رشد فزاینده ایی رو به رو گردد. از همین رو، بر بار کاری کمیته های اخلاق در پژوهش هم افزوده شده است. از یک طرف، ناشناخته بودن این بیماری، به خودی خود سبب می شود که هر طرح تحقیقاتی که درباره آن نوشته می شود، با دقت بیش تری در کمیته های اخلاق، مورد بررسی قرار گیرد. از طرف دیگر، ممنوعیت های برگزاری جلسات حضوری به منظور پرهیز از انتقال بیماری کووید-۱۹، سبب گردیده است تا برگزاری به موقع جلسات کمیته های اخلاق در پژوهش نیز، با مشکلات بسیار زیادی رو به رو گردد. از همین رو، کمیته های اخلاق در پژوهش باید در شیوه ها ی انجام و بررسی طرح های تحقیقاتی و هم چنین شیوه برگزاری جلسات خود، تغییراتی را اعمال می نمودند ]۳[. برای نمونه، آژانس پزشکی اروپا(European Medicine Agency) ، در شیوه گرفتن موافقت آگاهانه برای طرح های خود، تغییراتی را ایجاد کرده است. آن ها به محققینی که پیرامون کووید-۱۹ مطالعات بالینی انجام می دهند، اجازه می دهند که در شرایط خاص نظیر موقعیت های اضطراری پزشکی،  موافقت آگاهانه را به صورت شفاهی دریافت کنند، اما در اولین فرصت ممکن، باید آن را تبدیل به موافقت آگاهانه کتبی نمایند ]۴[. هم چنین، کمیته های اخلاق در بسیاری از کشورهای جهان سعی نموده اند تا با استفاده از تکنولوژی های در دسترس، جلسات خود را به صورت مجازی (Virtual) برگزار نمایند. آن ها هم چنین، طرح های مورد بررسی را از طریق شبکه های ایمیل مطمئن به اعضاء خود ارسال نموده و با وسواس خاص، نه تنها طرح هایی را تصویب می نمایند که انجام آن ها ضروری است، بلکه مطمئن شوند تا افراد تحت بررسی حتی در این شرایط اضطراری نیز، تحت مخاطره های غیر قابل قبول و بی مورد قرار نگیرند ]۶-۵[.