ویژگی های جمعیتی سوسک چهار نقطه ای حبوباتCallosobruchus maculatus (Coleoptera: Chrysomelidae) روی توده های محلی نخود

سوسک چهارنقطه ­ای حبوبات Callosobruchus maculatus یکی از آفات خسارت ­زای مهم حبوبات از جمله نخود می­ باشد. در این پژوهش، تاثیر توده­ های محلی مختلف نخود شامل آبگوشتی ریز بوکان، اتیوپی، خاردار بوکان، زرد کردستان، سیاه الشتر، لب لبوبی آرژانتین، لب لبوبی بوکان، لب لبوبی کانادایی و لب لبوبی هندی و نیز رقم آبی جم کرمانشاه روی ویژگی ­های جمعیتی سوسک چهار نقطه ­ای حبوبات در شرایط آزمایشگاهی (دمای ۲±۲۸ درجهی سلسیوس، رطوبت نسبی ۵±۶۵ درصد و دورهی نوری ۱۴ ساعت روشنایی و ۱۰ ساعت تاریکی) مطالعه شد. همچنین، برخی از ویژگی­ های فیزیکی و بیوشیمیایی بذر توده­ های محلی مختلف نخود نیز اندازه­ گیری شد تا همبستگی بین این ویژگی ها با پراسنجه­ های رشدی حشره تعیین شود. طبق نتایج به­ دست آمده، طولانی ترین دوره لاروی و شفیرگی و کل دوره ی رشدی قبل از بلوغ C.maculatusروی توده محلی سیاه الشتر و کوتاه ترین آن نیز روی توده محلی لب لبویی بوکان بود. بیش­ترین و کمترین نرخ سره زادآوری (R۰) به ترتیب روی توده ­های محلی لب لبویی هندی (۵۱/۳±۳۳/۳۰ نتاج/فرد) و سیاه ­الشتر (۷۱/۲±۲۸/۱۹ نتاج/فرد) بود. همچنین، کم­ترین نرخ سرشتی افزایش جمعیت (r) سوسک چهار نقطه­ ای روی توده محلی سیاه الشتر (۰۴۰/۰±۰۷۹/۰ بر روز) و بیشترین آن روی توده محلی لب لبویی بوکان (۰۴۴/۰±۱۱۰/۰ بر روز) مشاهده شد. بیشترین درصد سختی دانه و مقدار پروتئین مربوط به توده محلی سیاه الشتر و کمترین آن­ها به ترتیب روی توده­ های محلی آبی جم کرمانشاه و لب لبویی بوکان بود. نتایج نشان داد که بین ویژگی های فیزیکی و شیمیایی بذر توده­ های محلی مختلف (غلظت پروتئین، نشاسته، درصد سختی و رطوبت دانه ­ها) با پراسنجه­ های جمعیتی آفت همبستگی مثبت یا منفی معنی­داری وجود دارد. با توجه به نتایج به­ دست آمده، در میان توده ­های محلی نخود مورد بررسی، توده محلی سیاه الشتر میزبان نامناسب و نسبتا مقاوم و توده محلی لب لبویی بوکان میزبان نسبتا حساس و مناسبی برای تغذیه C.maculatus می باشد.

کلیدواژه ها:

Callosobruchus maculatus ، توده های محلی نخود ، جدول زندگی ، مقاومت گیاهی