روند فراغنی شدن تالاب انزلی با استفاده از اطلاعات ده ساله ۱۳۷۱-۱۳۸۱

تالاب انزلی در حاشیه جنوب غربی دریای خزر با ویژگی های منحصر به فرد خود در سال ۱۳۵۴ در فهرست کنوانسیون رامسر قرار گرفت. در حال حاضر این تالاب دچار مشکلات متعددی است که فراغنی شدن از پیامدهای بارز آن است. ورودی های تالاب انزلی در روند یوتریفیکاسیون آن موثر بوده و بخش های شرقی و مرکزی را بیشتر تحت اثر خود قرار می دهند. بررسی حاضر طی سالهای ۱۳۷۱ تا ۱۳۸۱ در ایستگاههای موجود در پیکره تالاب انجام گرفت. درجه یوتریفیکاسیون با استفاده از مدل های مختلف تعیین سطح تروفی سنجش شد و مقادیر کلروفیل a ، نیتروژن کل و فسفات کل به عنوان مشخصه های مورد نیاز در مدل ها بر اساس روش های استاندارد اندازه گیری شدند. نتایج بررسی ها نشان داد که مقدار کلروفیل a در اکثر نقاط بالاتر از ۲۵ میکرو گرم در لیتر، مقادیر نیتروژن بیشتر بین ۵/۰ تا ۵/۱ میلی گرم در لیتر و فسفر کل بین ۰۵/۰ تا ۱۷/۰ میلی گرم در لیتر بوده است. بر اساس آستانه وضعیت های مختلف تروفی مشخصه های مذکور ۸۷ تا ۱۰۰ درصد تالاب انزلی یوتروف شده در حالی که این رقم در سالهای اولیه حدود ۴۶ تا ۹۰ درصد بوده است. بر اساس مدل یوتروفی فسفات به ازت، سیر صعودی یوتریفیکاسیون طی سالهای مورد بررسی مشاهده شده. اما بخش های عمده تالاب در مرحله نهایی مزوتروف قرار دارد. میانگین مقدار این نمایه در سالهای انتهایی بررسی حدود ۴۶ محاسبه شده که با توجه به سایر خصوصیات زیستی تالاب انزلی و در مقایسه با برخی دریاچه های الیگو مزوتروف رقم پایینی محسوب می شود. بر اساس این نمایه کمتر از ۲/۵ درصد گستره تالاب یوتروف به شمار می رود. تالاب انزلی گنجایش جذب و هضم مواد مغذی وارده بر خود را ندارد و متوقف کردن روند رو به رشد آن باید در برنامه های احیای تالاب قرار گیرد. بهره گیری از نتایج مطالعات گذشته و بازبینی برخی از توصیه ها کمک موثری در کنترل فراغنی شدن تالاب انزلی خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

تالاب انزلی ، فراغنی شدن ، فسفر ، کلروفیل a ، نیتروژن